Triển khai nhiều mô hình sinh kế
Là xã biên giới của tỉnh Tuyên Quang, Cán Tỷ có diện tích tự nhiên hơn 85km², với đường biên giới dài 5,7km. Toàn xã có 17 thôn, hơn 1.886 hộ với 9.824 nhân khẩu; trong đó có trên 1.213 hộ nghèo (64,32%) và 216 hộ cận nghèo (11,45%).
Trên địa bàn hiện có 11 dân tộc anh em sinh sống, riêng đồng bào Mông chiếm tới 88,4%. Điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, địa hình chia cắt, sinh kế chủ yếu dựa vào chăn nuôi nhỏ lẻ và trồng trọt phụ thuộc thời tiết, vì thế công tác giảm nghèo luôn được cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương xác định là nhiệm vụ trọng tâm.
Giai đoạn 2022 - 2025, xã Cán Tỷ được phân bổ hơn 10,9 tỷ đồng từ Chương trình MTQG Giảm nghèo bền vững. Riêng Dự án 2 về đa dạng hóa sinh kế, phát triển mô hình giảm nghèo được bố trí hơn 4,1 tỷ đồng, triển khai thành 9 mô hình cộng đồng với 399 hộ tham gia.
Việc lựa chọn mô hình được thực hiện theo từng thôn, dựa trên đặc điểm canh tác, tập quán sản xuất và khả năng nhân rộng. Nhờ đó, nguồn lực không bị dàn trải, đã đem lại hiệu quả thiết thực với người dân.
Mô hình chăn nuôi lợn của gia đình anh Hầu Mí Sáng thôn Sán Trồ, xã Cán Tỷ được hỗ trợ từ Chương trình MTQG Giảm nghèo bền vữngTrong số các mô hình hỗ trợ sinh kế, chăn nuôi lợn được nhiều hộ lựa chọn vì phù hợp điều kiện khí hậu, dễ chăm sóc và có đầu ra ổn định. Gia đình anh Hầu Mí Sáng ở thôn Sán Trồ là một trong những hộ tham gia sớm và nhận thấy rõ kết quả.
Anh Sáng chia sẻ: “Tháng 11/2024, gia đình tôi được hỗ trợ 7,5 triệu đồng để gây giống đàn lợn. Sau khi chăm sóc được thời gian, tôi đã bán được 2 lứa. Bây giờ trong chuồng còn 11 con, Tết này có thể xuất bán, ước tính thu về khoảng hơn 30 triệu đồng”.
Cũng theo hướng hỗ trợ giống ban đầu để người dân chủ động nhân rộng đàn, gia đình anh Giàng Mí Xì ở thôn Mố Lùng đã có được kết quả tích cực. Anh cho biết: “Tháng 11/2024 tôi được hỗ trợ 7,5 triệu đồng để gây giống đàn lợn. Đến nay, tôi đã bán được 2 lứa, mỗi lứa trên 15 triệu đồng. Hiện gia đình đang tiếp tục gây thêm đàn lợn nữa để có thêm nguồn thu cho năm tới”.
Hướng dẫn người dân nâng cao chất lượng hiệu quả cây trồng, vật nuôi
Một điểm đáng chú ý trong thực hiện nội dung hỗ trợ từ Chương trình MTQG Giảm nghèo bền vững tại Cán Tỷ, là xã đặc biệt quan tâm tới công tác phòng dịch cho vật nuôi. Điều kiện chăn nuôi ở vùng cao thường thiếu chuồng trại kiên cố, việc tiêm phòng nhiều khi không đầy đủ, dễ dẫn đến dịch bệnh theo mùa.
Vì vậy, xã đã chủ động tổ chức các đợt tiêm phòng, phun khử trùng chuồng trại và hướng dẫn hộ dân quy trình chăm sóc vật nuôi. Nhờ làm chặt chẽ ngay từ đầu, tỷ lệ vật nuôi phát triển tốt, ít rủi ro, giúp các mô hình sinh kế đạt hiệu quả cao hơn.
Ngoài mô hình chăn nuôi lợn, tại xã Cán Tỷ, các thôn có điều kiện đất đai phù hợp còn đẩy mạnh chuyển đổi các loại cây trồng có giá trị kinh tế thấp sang những cây trồng cho giá trị cao hơn, đồng thời phát triển các nhóm hộ chăn nuôi bò sinh sản. Nhiều hộ nghèo đã mạnh dạn tham gia, bởi mô hình dễ áp dụng, rủi ro được giảm thiểu nhờ có hỗ trợ giống, kỹ thuật và làm tốt công tác phòng dịch.
Ông Vi Ngọc Tình, Chủ tịch UBND xã Cán Tỷ, cho biết: “Ngay từ đầu, xã xác định việc sử dụng nguồn vốn phải sát với thực tế, thực sự phù hợp với nhu cầu của người dân. Chúng tôi ưu tiên hỗ trợ những mô hình đã được kiểm chứng hiệu quả, dễ nhân rộng và giúp hộ nghèo có thu nhập nhanh, bền vững. Các cán bộ phụ trách cũng thường xuyên xuống thôn để hướng dẫn, theo dõi, kịp thời giải quyết những khó khăn phát sinh”.
Theo ông Tình, chính cách làm đồng bộ, rõ ràng từng bước đã tạo được sự tin tưởng, hưởng ứng của người dân.
Giống lợn đen bản địa được gia đình anh Giàng Mí Xì, thôn Mố Lùng chăm sóc gây đàn Cùng với đó, xã Cán Tỷ còn kết hợp chương trình với việc tuyên truyền thay đổi nhận thức, vận động người dân chủ động hơn trong sản xuất. Các buổi sinh hoạt thôn được lồng ghép nội dung kỹ thuật chăn nuôi, hướng dẫn cách quản lý giống, giữ vệ sinh chuồng trại. Nhờ đó, nhiều hộ đã biết tính toán chi phí – lợi nhuận, biết dành một phần thu nhập để tái đầu tư, tạo vòng quay sinh kế ổn định. Ở những thôn còn thiếu nước, xã hỗ trợ bổ sung bể chứa; ở thôn có tiềm năng chăn nuôi lớn, xã định hướng phát triển mô hình cộng đồng để giảm rủi ro và tạo sự liên kết.
Thực tế tại Cán Tỷ cho thấy, khi nguồn lực được đầu tư đúng và trúng, Chương trình không chỉ giúp hộ nghèo có thêm thu nhập mà còn tạo chuyển biến về tư duy làm kinh tế. Nhiều hộ đã bắt đầu nghĩ tới chuyện mở rộng đàn, cải tạo chuồng trại, tìm đầu ra tốt hơn cho sản phẩm. Những mô hình như của gia đình anh Sáng, anh Xì đang trở thành ví dụ để các hộ khác học tập và noi theo.
Hiện nay, xã tiếp tục rà soát các mô hình đang triển khai, xem xét ưu tiên bổ sung nguồn hỗ trợ cho những mô hình hiệu quả, đồng thời khuyến khích người dân chủ động nhân rộng. Từ nền tảng đã có, mục tiêu giảm nghèo bền vững của Cán Tỷ đang đi đúng hướng, tạo tiền đề để từng thôn, từng hộ có cuộc sống ổn định hơn trong những năm tới.
