Hướng xóa nghèo cho người dân vùng biên Cán Tỷ

Xã biên giới Cán Tỷ có diện tích hơn 85km², đường biên dài 5,7km; toàn xã có 17 thôn với hơn 1.886 hộ, 9.824 nhân khẩu, trong đó trên 1.213 hộ nghèo (64,32%) và 216 hộ cận nghèo (11,45%). Đây là nơi sinh sống của 11 dân tộc anh em, đồng bào Mông chiếm tới 88,4%. 

Địa hình chủ yếu là đất dốc, khí hậu hanh khô và mùa khô hạn kéo dài 6–7 tháng/năm, gây nhiều trở ngại cho sản xuất nông-lâm nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng cây trồng, trở thành thách thức lớn, đối với mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội và giảm nghèo bền vững. 

Trong điều kiện đó, người dân trước đây chủ yếu trồng ngô nương, lạc và các loại cây ngắn ngày, nhưng hiệu quả kinh tế thấp, thu nhập bấp bênh, buộc chính quyền địa phương phải tìm kiếm hướng phát triển phù hợp hơn để cải thiện đời sống.

Trong những năm gần đây, cây giang đã trở thành một hướng đi triển vọng. Cây giang có thân rỗng, dẻo và bền, thích hợp với nhiều loại đất, chịu được khô hạn và ít cần chăm sóc. Lá giang được sử dụng rộng rãi trong thủ công mỹ nghệ, chế tác túi, hộp, và làm đồ gia dụng, đồng thời lá giang còn dùng để gói bánh truyền thống.

 Đặc biệt, lá giang càng hái, cây càng ra thêm nhiều lá mới mà không ảnh hưởng tới sự phát triển của cây. Nhờ khả năng sinh trưởng nhanh và giá trị kinh tế cao, cây giang đang dần trở thành nguồn thu quan trọng cho người dân vùng cao.

Theo khảo sát tại địa phương, 1 kg lá giang hiện có giá từ 7.000 – 25.000 đồng. Bình quân mỗi ngày, một người hái lá giang có thể thu hoạch 30 – 100 kg, tương đương thu nhập tối thiểu từ 210.000 đến 700.000 đồng. Trước đây, nguồn lá giang chủ yếu khai thác từ rừng tự nhiên, nhưng với nhu cầu thị trường tăng cao, việc chuyển sang trồng giang trở thành giải pháp bền vững và hiệu quả cho các hộ dân.

Tại xã Cán Tỷ, từ vài năm nay, một số hộ dân đã bắt đầu thử nghiệm trồng giang và ghi nhận kết quả khả quan. Nhận thấy tiềm năng của cây giang, chính quyền xã đã tích cực tuyên truyền, vận động người dân chuyển đổi diện tích trồng ngô kém hiệu quả sang trồng cây giang. Đến nay, diện tích trồng giang tại các thôn Mố Lùng, Sán Trồ và Na Quang đã đạt gần 140 ha.

Ông Thào Chống Xiềng, thôn Sán Trồ, là một trong những hộ đi tiên phong chuyển đổi đất trồng, chia sẻ: “Sau khi thấy một số hộ trên địa bàn trồng và có thu nhập ổn định từ cây giang, cuối tháng 10 năm 2024, với sự hỗ trợ từ Chương trình MTQG Giảm nghèo bền vững, gia đình tôi chuyển đổi 2 ha đất trồng ngô nương sang trồng 2.000 cây giang lấy lá. Đến nay, tôi nhận thấy cây giang ít phải chăm sóc hơn cây trồng khác, phù hợp khí hậu khô hạn, thiếu nước tưới tiêu ở địa phương”.

Chủ tịch UBND xã Cán Tỷ, ông Vi Ngọc Tình cho biết, mô hình trồng giang đã mở ra hướng phát triển rõ ràng cho nhiều hộ dân trên địa bàn. Theo Chủ tịch UBND xã Cán Tỷ, việc phát triển cây giang tại địa phương không chỉ mang lại thu nhập ổn định cho người dân mà còn góp phần bảo vệ rừng tự nhiên, giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ thiên nhiên. Đây là hướng đi phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu của xã, đồng thời giúp người dân nâng cao kỹ năng sản xuất, từng bước thoát nghèo bền vững.

Ông Vi Ngọc Tình lý giải thêm, giang là loại cây dễ thích nghi với đất dốc, chịu hạn tốt, ít sâu bệnh, phù hợp với khả năng canh tác của bà con. Khi được trồng tập trung và có đầu ra ổn định, cây giang không chỉ tạo thu nhập mà còn hình thành thói quen sản xuất lâu dài, bền vững cho người dân vùng biên. Không chỉ người lớn, nhiều thanh niên địa phương cũng tham gia các mô hình trồng và chế biến lá giang, vừa tạo việc làm, vừa giữ chân người trẻ ở lại làm việc, gắn bó với quê hương.

Chính quyền xã Cán Tỷ còn phối hợp với các tổ chức, chương trình hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn bà con cách chăm sóc, thu hoạch và bảo quản lá giang. Những lớp tập huấn, hướng dẫn thực hành được tổ chức ngay tại các thôn, giúp người dân nắm vững kỹ thuật, giảm thiểu rủi ro và nâng cao năng suất cây trồng.

Ngoài cây giang, xã cũng đang nghiên cứu, vận động người dân trồng thêm một số cây bản địa khác phù hợp với điều kiện địa phương, nhằm đa dạng hóa nguồn thu và tăng khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu.

 Tuy còn nhiều khó khăn, nhưng người dân đã bắt đầu chủ động hơn trong sản xuất, không còn trông chờ vào hỗ trợ mà coi các chương trình hỗ trợ là “vốn mồi” để phát triển kinh tế gia đình.

Ông Vi Ngọc Tình khẳng định: “Chúng tôi sẽ tiếp tục đồng hành cùng người dân, mở rộng diện tích trồng giang, tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định và kết hợp với các mô hình phát triển kinh tế khác. Mục tiêu của xã là tạo điều kiện để người dân tự chủ về kinh tế, có đời sống ổn định, không còn nỗi lo thiếu đói, nghèo đói sẽ được đẩy lùi trong từng thôn, từng gia đình”.