Cơ hội “vàng” từ chính sách thuế mới giúp nông, thủy sản Việt Nam rộng đường vào Mỹ

Thị trường Mỹ - “Miền đất hứa” của nông sản Việt

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), 10 tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt 58,13 tỷ USD, tăng 12,9% so với cùng kỳ năm 2024. Trong đó, Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất, chiếm 20,4% tổng kim ngạch, tương đương 11,85 tỷ USD, tăng 6,2% so với năm trước.

Các mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu cao sang Mỹ gồm: thủy sản (cá ngừ, cá tra, ghẹ, tôm), rau quả tươi (xoài, thanh long, dứa, chanh leo), cùng với cà phê, hồ tiêu, gạo và sản phẩm chế biến.

Sự ổn định của nhu cầu tiêu dùng tại Mỹ cùng xu hướng nhập khẩu nông sản sạch, truy xuất nguồn gốc rõ ràng là điều kiện thuận lợi để hàng Việt tiếp tục tăng trưởng. Đặc biệt, động thái Hoa Kỳ xem xét miễn thuế đối ứng cho hàng hóa từ Việt Nam được kỳ vọng sẽ mở ra “cánh cửa vàng” cho doanh nghiệp trong nước.

Hiện nay, hàng hóa Việt Nam xuất khẩu vào Mỹ chịu thuế đối ứng khoảng 20% theo Sắc lệnh Hành pháp số 14257 (ban hành ngày 2/4/2025). Tuy nhiên, trong Sắc lệnh số 14356 ký ngày 5/9/2025, Chính phủ Mỹ đã xác định các sản phẩm thuộc Phụ lục III có thể được miễn hoặc giảm thuế xuống 0% nếu đáp ứng các tiêu chí về công bằng thương mại, xuất xứ rõ ràng và phát triển bền vững.

Theo đánh giá của Bộ Công Thương, đây là một chính sách đột phá, tạo điều kiện cho nhiều ngành hàng Việt, đặc biệt là thủy sản, rau quả và nông sản chế biến giúp tăng sức cạnh tranh đáng kể so với các đối thủ ở châu Á và Nam Mỹ.

Nếu được áp dụng, các mặt hàng cá ngừ, cá rô phi, ghẹ, thanh long, xoài, gạo, cà phê, hạt điều… sẽ là những nhóm sản phẩm hưởng lợi nhiều nhất, khi giá bán tại thị trường Mỹ có thể giảm từ 10 - 20% so với hiện tại mà vẫn giữ nguyên lợi nhuận.

Theo các chuyên gia, để tận dụng tốt cơ hội này, doanh nghiệp Việt cần nhanh chóng chuẩn hóa quy trình sản xuất, đảm bảo truy xuất nguồn gốc và đáp ứng tiêu chuẩn ESG (môi trường - xã hội - quản trị).

Bên cạnh đó, các yêu cầu kỹ thuật khắt khe như: Giấy chứng nhận FDA (Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ); Quy định về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kháng sinh trong thủy sản; Tiêu chuẩn bền vững chuỗi cung ứng… đều là những “rào cản kỹ thuật” mà doanh nghiệp Việt phải vượt qua.

Ngoài ra, chi phí vận chuyển tăng cao, biến động tỷ giá USD và nguy cơ cạnh tranh từ các quốc gia như Thái Lan, Indonesia, Ecuador cũng khiến hành trình chinh phục thị trường Mỹ của hàng Việt không hề dễ dàng.

Thủy sản và rau quả - Hai ngành hưởng lợi rõ nhất

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu thủy sản sang Mỹ 10 tháng đầu năm đạt hơn 1,7 tỷ USD, tăng 8% so với cùng kỳ. Mỹ hiện là thị trường lớn thứ hai của thủy sản Việt, chỉ sau Nhật Bản.

Nếu thuế được giảm hoặc miễn, các mặt hàng cá ngừ ướp lạnh, ghẹ hấp chín, tôm chế biến sẽ có lợi thế cạnh tranh mạnh mẽ.

Tương tự, ngành rau quả cũng đang có bước tăng trưởng ấn tượng, đạt kim ngạch hơn 5 tỷ USD sau 10 tháng, mức cao nhất từ trước đến nay. Mỹ là thị trường tiềm năng với nhu cầu trái cây nhiệt đới lớn, trong khi sản phẩm Việt đang dần khẳng định chất lượng và uy tín.

“Nếu duy trì tốc độ tăng trưởng này và được hưởng ưu đãi thuế, rau quả Việt Nam có thể cán mốc 1 tỷ USD xuất khẩu sang Mỹ trong năm 2026”, ông Nguyễn Đình Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit) cho biết.

Việc Hoa Kỳ xem xét miễn thuế đối ứng là bước ngoặt quan trọng, mở ra cơ hội lớn cho ngành nông, lâm, thủy sản Việt Nam. Tuy nhiên, cơ hội chỉ thực sự thành công khi doanh nghiệp chủ động thay đổi, đầu tư bài bản và tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quốc tế.

Đây là thời điểm để nông sản Việt vươn xa hơn, mạnh mẽ hơn, khẳng định thương hiệu “Made in Vietnam” tại một trong những thị trường khó tính nhất thế giới.