Analytic
Thứ Sáu, ngày 23 tháng 08 năm 2019, 09:25:27
  •  

Giảm nghèo bền vững - Nhìn lại một chặng đường: Bất cập trong rà soát hộ nghèo (Bài 1)

Sỹ Hào - 09:37, 08/07/2020

LTS: Sau 5 năm (2016 - 2020) thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, kết quả giảm nghèo của nước ta đã đạt được những thành tựu ấn tượng. Tuy nhiên, kết quả giảm nghèo vẫn chưa bền vững, tỷ lệ hộ nghèo người DTTS vẫn còn rất cao; trong khi đó việc xây dựng và thực thi chính sách giảm nghèo nói chung còn có những “lỗ hổng” nhất định.

Một trường hợp “sáp nhập” hộ nghèo ở Thiệu Thành, Thiệu Hóa (Thanh Hóa) để đạt chỉ tiêu giảm nghèo.
Một trường hợp “sáp nhập” hộ nghèo ở Thiệu Thành, Thiệu Hóa (Thanh Hóa) để đạt chỉ tiêu giảm nghèo.

Để triển khai chính sách giảm nghèo hiệu quả thì việc rà soát hộ nghèo có ý nghĩa then chốt. Tuy nhiên, do có những “lệch chuẩn” trong quá trình rà soát nên việc hoạch định cũng như thực thi chính sách giảm nghèo chưa chính xác.

Giảm nghèo theo thành tích!

Giai đoạn 2016 - 2020, theo Nghị quyết số 100/2015/QH13 ngày 12/11/2015 của Quốc hội khóa XIII, chỉ tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo được giao là 1 - 1,5%/năm. Với nguồn lực đầu tư của Nhà nước, các địa phương đã tích cực triển khai các chính sách đầu tư, hỗ trợ để giảm nghèo nhanh.

Trong 3 năm đầu (2016 - 2018), theo báo cáo của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH), tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân đạt 1,55%/năm, vượt chỉ tiêu đề ra. Tuy nhiên, năm 2019, kết quả giảm nghèo có phần chùng xuống, khi chỉ giảm được khoảng 1,3% số hộ nghèo so với cuối năm 2018.

Sự chùng xuống về giảm nghèo trong năm 2019 cần được xem là cơ hội để đánh giá lại kết quả giảm nghèo của những năm trước đó một cách thực chất. Bởi thực tế, năm 2019, nguồn lực bố trí cho giảm nghèo cao hơn rất nhiều so với 3 năm trước (2016 - 2018), nhưng kết quả lại thấp hơn.

Cụ thể, trong năm 2019, ngân sách Trung ương bố trí hơn 10,4 nghìn tỷ đồng cho các chính sách giảm nghèo. Còn trong 3 năm trước đó, ngân sách Trung ương chỉ bố trí được gần 21,6 nghìn tỷ đồng, tương ứng khoảng 7,2 nghìn tỷ đồng/năm.

Trong rất nhiều nguyên nhân dẫn đến nghịch lý này có một phần do khâu thực thi chính sách của các địa phương. Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, các địa phương đều áp chỉ tiêu cho chính quyền cơ sở. Vì vậy mới có thực trạng, một số địa phương chạy theo thành tích; thậm chí có địa phương còn “sáp nhập” hộ nghèo để kết quả giảm nghèo thêm ấn tượng.

Như thôn Thành Thượng, xã Thiệu Thành, huyện Thiệu Hóa (Thanh Hóa), trong sổ hộ khẩu năm 2019, thôn có 15 hộ nghèo. Nhưng danh sách công nhận hộ nghèo của xã chỉ còn 8 hộ, do 7 hộ còn lại bị “ghép” vào hộ khác. Đơn cử, gia đình ông Nguyễn Văn Oai (53 tuổi), vợ là Mai Thị Hằng (46 tuổi) là hộ nghèo của thôn. Nhưng cuối năm 2019, vợ chồng ông Oai bỗng dưng trở thành “con” của bà Lê Thị Chinh (65 tuổi), cùng có tên trong Giấy chứng nhận hộ nghèo do bà Chinh làm chủ hộ!.

Hạn chế từ công cụ đo lường

Cùng với “căn bệnh” thành tích, thì kết quả rà soát hộ nghèo chưa được phản ánh đúng thực chất một phần do bộ công cụ đo lường. Giai đoạn 2016 - 2020, việc rà soát hộ nghèo được áp dụng bộ tiêu chí đo lường đa chiều. Tuy nhiên, sau 5 năm thực hiện, bộ tiêu chí này đã bộc lộ quá nhiều bất cập.

Đầu tiên là cách tính toán thang điểm chưa chính xác, chưa tính đến các điều kiện thực tế. Chẳng hạn như: 1 xe máy trị giá 5 triệu đồng cũng bằng xe máy giá 50 - 60 triệu đồng (được chấm 20 điểm); hộ có 1 con gà bằng hộ có 49 con gà (5 điểm); hộ có 1 con lợn bằng hộ có 4 con lợn (5 điểm)…

Hạn chế lớn nhất của bộ tiêu chí chấm điểm hộ nghèo hiện hành là tạo điều kiện cho không ít hộ tìm cách để trở thành hộ nghèo. Thực tế, không thiếu trường hợp người dân cố tình giấu tài sản, chuyển nhượng hoặc bán đi để giảm điểm; hoặc hộ có khả năng nhưng không xây nhà, không mua sắm tài sản, dẫn đến số điểm chấm đạt thấp và đương nhiên, họ thuộc diện hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo.

Những hạn chế trong bộ công cụ đo lường nghèo đa chiều đã được nhận diện. Bộ LĐTB&XH đang xây dựng chuẩn nghèo đa chiều quốc gia mới giai đoạn 2021 - 2050, với những tiêu chí cao hơn, trong khi nguồn lực dành cho các chính sách giảm nghèo giai đoạn tới lại giảm đi. Báo Dân tộc và Phát triển sẽ phản ánh nội dung này trong số báo tiếp theo.

Ý kiến độc giả
Mã bảo mật
Tin cùng chuyên mục
Dấu ấn Chương trình MTQG 1719 trên những bản làng

Dấu ấn Chương trình MTQG 1719 trên những bản làng

Sau 5 năm triển khai, dấu ấn Chương trình MTQG 1719 đã hiện diện ở khắp các bản làng vùng đồng bào DTTS và miền núi, tạo chuyển biến rõ nét từ hạ tầng, sinh kế đến đời sống của hàng triệu đồng bào. Đến nay, 6/9 nhóm mục tiêu cơ bản hoàn thành hoặc vượt kế hoạch; tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 3,4% mỗi năm; thu nhập bình quân người DTTS ước đạt 45,9 triệu đồng, tăng 3,3 lần so với năm 2020… Đây là nền tảng quan trọng cho phát triển bền vững vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Tin nổi bật trang chủ
Chuỗi sự kiện cà phê đặc sản Gia Lai sẽ diễn ra vào tháng 11/2026

Chuỗi sự kiện cà phê đặc sản Gia Lai sẽ diễn ra vào tháng 11/2026

Tin tức - Ngọc Thu - 3 giờ trước
Hưởng ứng Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026, chuỗi sự kiện cà phê đặc sản Gia Lai (Cà phê Show) được UBND tỉnh Gia Lai dự kiến tổ chức vào trung tuần tháng 11/2026 tại phường Pleiku.
Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Bệnh viện Hữu Nghị

Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Bệnh viện Hữu Nghị

Thời sự - PV - 3 giờ trước
Nhân kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2/1955 - 27/2/2026), Tổng Bí thư Tô Lâm đã có bài phát biểu khi đến thăm, chúc mừng ngành Y tế và tập thể cán bộ, y bác sĩ và nhân viên Bệnh viện Hữu Nghị. Trân trọng giới thiệu toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm.
Đồng bào biên giới trước ngày hội lớn

Đồng bào biên giới trước ngày hội lớn

Thời sự - Tiêu Dao - 3 giờ trước
Những ngày này, dọc theo dải biên cương phía Tây Đà Nẵng, không khí chuẩn bị cho Ngày hội bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 đang rộn ràng lan tỏa, thể hiện niềm tin, kỳ vọng của đồng bào các DTTS vào các quyết sách đổi mới, phát triển bền vững tại vùng đồng bào DTTS và miền núi.
Lai Châu: Đồng loạt tổ chức “Ngày hội Biên phòng toàn dân”

Lai Châu: Đồng loạt tổ chức “Ngày hội Biên phòng toàn dân”

Xã hội - Minh Anh - 3 giờ trước
Ngày 27/2, xã biên giới tỉnh Lai Châu đồng loạt tổ chức “Ngày hội Biên phòng toàn dân” năm 2026.
Sắc màu văn hóa Việt Bắc nơi vùng đất Tây Nguyên

Sắc màu văn hóa Việt Bắc nơi vùng đất Tây Nguyên

Trang địa phương - Minh Nhật - 4 giờ trước
Lễ hội Văn hóa dân gian Việt Bắc lần thứ 1 năm 2026 tại xã Ea Ning (tỉnh Đắk Lắk), không chỉ là hoạt động mừng Xuân mà còn đánh dấu bước khởi đầu mới của địa phương sau sáp nhập đơn vị hành chính.
Rực rỡ đường cờ Tổ quốc nơi biên cương

Rực rỡ đường cờ Tổ quốc nơi biên cương

Những ngày Tết, đồng bào DTTS Gia Lai đang lan tỏa tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc và niềm tin tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng bằng những đường cờ Tổ quốc rực rỡ khắp biên cương.
Nữ doanh nhân dân tộc Thổ ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI

Nữ doanh nhân dân tộc Thổ ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI

Sự kiện - Bình luận - Quỳnh Trâm - 4 giờ trước
Trong danh sách 29 người ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI tại Thanh Hóa, chị Nguyễn Lê Ngọc Linh, nữ doanh nhân dân tộc Thổ, Giám đốc Hợp tác xã Bản Thổ (xã Hóa Quỳ) là gương mặt đặc biệt, khi mang theo khát vọng đại diện cho tiếng nói của đồng bào miền núi, của những người gắn bó với rừng và sinh kế bền vững được thống nhất giới thiệu ứng cử.
Khởi tố 2 đối tượng sản xuất giò chả chứa hàn the, thu giữ hơn 1,2 tấn thực phẩm

Khởi tố 2 đối tượng sản xuất giò chả chứa hàn the, thu giữ hơn 1,2 tấn thực phẩm

Pháp luật - Vân Khánh - 4 giờ trước
Cơ quan chức năng tỉnh Hưng Yên vừa khởi tố vụ án, khởi tố 2 bị can liên quan đến hành vi sử dụng hàn the trong sản xuất giò, chả. Hơn 1,2 tấn thành phẩm cùng nhiều nguyên liệu, phụ gia đã bị tạm giữ để phục vụ điều tra, làm rõ dấu hiệu vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.
Bắt tạm giam lái tàu chở đá trong vụ tai nạn trên hồ Thác Bà làm 6 người tử vong

Bắt tạm giam lái tàu chở đá trong vụ tai nạn trên hồ Thác Bà làm 6 người tử vong

Pháp luật - Trọng Bảo - 5 giờ trước
Liên quan đến vụ tai nạn trên hồ Thác Bà làm 6 người tử vong ngày 21/2, Cơ quan Cảnh sát Điều tra, Công an tỉnh Lào Cai vừa ra quyết định khởi tố, bắt tạm giam lái tàu chở đá Nguyễn Văn Thâm (SN 1984, trú tại thôn Mỏ Quan, xã Cảm Nhân) về tội “Vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường thủy”.
Bắt thanh niên khống chế, cướp vàng của người phụ nữ đi đường

Bắt thanh niên khống chế, cướp vàng của người phụ nữ đi đường

Pháp luật - T.Nhân - H.Trường - 5 giờ trước
Ngày 27/2, Công an TP. Đà Nẵng cho biết, Công an xã Thăng An vừa phối hợp Phòng Cảnh sát Hình sự bắt giữ Nguyễn Công Toàn (29 tuổi, ngụ thôn Bình Túy, xã Thăng An) về hành vi cướp tài sản.
25/34 địa phương công bố môn thi thứ ba lớp 10 năm 2026

25/34 địa phương công bố môn thi thứ ba lớp 10 năm 2026

Giáo dục - Minh Nhật - 6 giờ trước
Đến ngày 26/2, đã có 25/34 địa phương trên cả nước đã công bố môn thi thứ ba kỳ tuyển sinh lớp 10 năm học 2026 - 2027, trong đó ngoại ngữ tiếp tục chiếm ưu thế. Việc công bố sớm giúp học sinh chủ động ôn tập học kỳ II, đồng thời cho thấy xu hướng tăng cường năng lực ngoại ngữ trong nhà trường.