Tên con đường là tên em gửi lại…

Bản tráng ca bất tử

Thả bộ giữa khuôn viên Khu di tích lịch sử quốc gia 60 liệt sỹ TNXP Đại đội 915, Đội 91 Bắc Thái hôm nay, nếu không nhìn vào bản đồ chiến sự còn lưu lại, thì chẳng ai mường tượng nổi hơn 50 năm trước nơi đây như thế nào. Một khu di tích tưởng niệm uy nghiêm, khang trang, bề thế… được dựng xây ngay chính trên hầm trú ẩn bị bom Mỹ đánh phá năm xưa.

Hậu thế chỉ biết rằng, Mỹ Ngụy leo thang phá hoại Miền Bắc bằng không quân trong cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ 2. Các thành phố, đô thị lớn ở miền Bắc như Hà Nội, Hải Phòng, Thái Nguyên… bị đánh phá rất ác liệt.

Tất cả vì tiền tuyến, tất cả để đánh thắng giặc Mỹ… những khẩu hiệu ấy một thời như lời hiệu triệu non sông, thôi thúc những con người trẻ tuổi trước vận mệnh của dân tộc.

Vì Tổ quốc, vì đất nước, khắp các bản làng vùng núi phía Bắc, hàng vạn thanh niên đã hăng hái lên đường nhập ngũ. Trong bối cảnh ấy, một Đại đội TNXP được thành lập, lấy tên là Đại đội 915 thuộc Đội TNXP 91 Bắc Thái. Nòng cốt của đội TNXP ngày đầu là những chàng trai, cô gái người Tày, Nùng, Dao… 

Chị Lê Hồng, hướng dẫn viên tại Khu di tích lịch sử quốc gia 60 liệt sỹ TNXP Đại đội 915, Đội 91 Bắc Thái nhỏ nhẹ: 102 cán bộ, đội viên của Đại đội là con em Nhân dân thuộc 8 huyện Chợ Rã, Chợ Đồn, Bạch Thông, Na Rì (nay thuộc tỉnh Bắc Kạn) và Đồng Hỷ, Phổ Yên, Đại Từ và Phú Bình (nay thuộc tỉnh Thái Nguyên). 102 con người, là chừng ấy ý chí, chừng ấy niềm tin nhưng chung một lý tưởng cao đẹp: sống bám cầu bám đường, chết kiên cường dũng cảm.

Địa bàn làm nhiệm vụ của đội thường xuyên bị máy bay Mỹ ném bom ác liệt. Những cầu Gia Bẩy, Đình Cả - Võ Nhai, đường Hà Bắc đi Chùa Hang lên Trại Cau… trở thành túi bom, rốn đạn. Lưu Xá – một trong những ga trung chuyển hàng hóa viện trợ của các nước xã hội chủ nghĩa, cũng không nằm ngoài kế hoạch bị đánh phá.

Ngày 24/12/1972 mãi mãi là kí ức đau thương không thể nào quên. Sau khi thực hiện nhiệm vụ bốc dỡ, vận chuyển hàng hóa quân sự phục vụ tiền tuyến, cán bộ, đội viên Đại đội về hầm trú ẩn. Nhưng những loạt bom nhuốm đầy tội ác đã gieo xuống. 60 TNXP Đại đội 915, đội 91 Bắc Thái và 2 thủ kho lương thực đã anh dũng hi sinh. Đất và trời Bắc Thái một ngày đau thương.

“Tôi nhìn xuống hố bom đã giết em/ Mưa đọng lại một khoảng trời nho nhỏ/ Đất nước mình nhân hậu/ Có nước trời xoa dịu vết thương đau”...

Tiếng cô hướng dẫn viên Lê Hồng lặng xuống: Bom tan, mọi người ùa đến thì ai nấy đều nghẹn ngào. Những cái chết mà hình hài không còn nguyên vẹn, xót xa, đau đớn lắm.

Phòng đón tiếp Khu di tích lịch sử quốc gia 60 liệt sỹ TNXP Đại đội 915, Đội 91 Bắc Thái lặng như tờ; chỉ còn lại tiếng sụt sùi, thổn thức nơi ngực trái… Đó hẳn là sự đồng điệu của những con tim yêu chuộng hòa bình, sự ngưỡng mộ của hậu thế… với lớp lớp cha anh đã ngã xuống vì sự trường tồn của dân tộc. Còn tôi, thì cũng đã có những khoảng lặng  khi cảm nghĩ về bản tráng ca bất tử hơn nửa thế kỷ trước.

Hôm nay, tôi và biết bao người, đã không thể đợi đến ngày Lễ Vu Lan khói hương nghi ngút, không thể đợi đến ngày Noel tưởng vọng trang nghiêm, mà tìm về mảnh đất Gia Sàng (Thái Nguyên). Giữa hiện tại mà ngẫm về quá khứ. Hơn nửa thế kỉ trước, những chàng trai, cô gái thanh niên xung phong Đại đội 915, Đội 91 Bắc Thái đã hóa thân vào dáng hình xứ sở để làm nên bản tráng ca bất tử.

“Địa chỉ đỏ” giáo dục lòng yêu nước

Tháng 3 – tháng của tuổi trẻ và những hoạt động tình nguyện. Trên khuôn viên Khu di tích lịch sử quốc gia 60 liệt sỹ TNXP Đại đội 915, Đội 91 Bắc Thái hôm ấy nhộn nhịp hơn thường ngày. Trong bao đoàn người về lại đây, là sắc xanh của màu áo đoàn tuổi trẻ, là các đoàn học sinh, thầy cô giáo đến từ các trường trong tỉnh và các tỉnh bạn. Hoạt động về nguồn, từ bao giờ đã là hoạt động ý nghĩa nhất, giáo dục lòng ái quốc và tri ân cho những con người trẻ.

Một điều rất đỗi tự hào, hãnh diện rằng, nhiều năm qua, tuổi trẻ, đoàn viên thanh niên thành phố Thái Nguyên đã tổ chức Lễ kết nạp đoàn ngay tại địa danh này. Trước khu tưởng niệm, dưới lá cờ đoàn, những người trẻ đã hát vang “Khát vọng tuổi trẻ”, như lớp lớp cha anh năm nào tòng quân vì nghĩa lớn với lời thề sắt son “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”.

Trong số 60 liệt sỹ TNXP Đại đội 915, Đội 91 Bắc Thái, hầu hết là những chàng trai, cô gái của đồng bào Tày, Dao, Nùng… Viết tiếp truyền thống anh hùng bất khuất ấy, thế hệ trẻ người DTTS các tỉnh phía Bắc đang ra sức học tập, rèn luyện, góp sức mình xây dựng đất nước ngày một mạnh giàu.

Lại là Lê Hồng, kể: Tôi là người con của tỉnh Thái Nguyên, vào làm hướng dẫn viên ở đây từ năm 2018. Mỗi một lần kể lại, nhắc lại sự kiện đau thương 24/12/1972, tôi lại không cầm được lòng mình. Tự hứa với bản thân, mình phải nỗ lực, cố gắng nhiều hơn nữa để xứng đáng với sự hi sinh cao cả của các anh, các chị cho độc lập, tự do trải rộng trên mảnh đất này.

Còn cô giáo Dương Thu Hà – Hiệu trưởng Trường THCS Đại Yên, huyện Yên Lạc (Vĩnh Phúc) mà Đoàn cán bộ, đảng viên, phóng viên, biên tập viên Báo Dân tộc và Phát triển gặp trong chuyến học tập, sinh hoạt chuyên đề về cơ sở hôm ấy chia sẻ: Hoạt động ngoại khóa của Nhà trường tại địa chỉ đỏ Khu di tích lịch sử quốc gia 60 liệt sỹ TNXP Đại đội 915, Đội 91 Bắc Thái chính là để giáo dục lòng yêu nước, truyền thống uống nước nhớ nguồn cho thế hệ trẻ. Chúng tôi rất xúc động trước sự anh dũng hi sinh của các anh, các chị.

Kể từ khi khánh thành và đi vào hoạt động từ năm 2018, Khu di tích lịch sử quốc gia 60 liệt sỹ TNXP Đại đội 915, Đội 91 Bắc Thái đón hơn 4.000 đoàn khách, với hơn 310.000 lượt người đến tham quan, trong đó có những ngày lễ, Tết đón tới 15-17 nghìn lượt người. Dẫu mỗi người một hoàn cảnh, một số phận, một vị trí công tác… nhưng hành hương về Khu di tích lịch sử quốc gia 60 liệt sỹ TNXP Đại đội 915, Đội 91 Bắc Thái, thì trong họ đang rực cháy một niềm tin, một sự tri ân, biết ơn sâu sắc.

Hơn nửa thế kỷ rồi, mẹ vẫn lặng lẽ đợi con về và những người thân vẫn chưa một đêm tròn giấc. Có nỗi đau nào còn lớn hơn thế chứ? Chợt nhận ra rằng, không ai chọn cho mình cái chết, cũng không có cái chết nào ý nghĩa bằng được sống. Những chàng trai, cô gái TNXP năm xưa ngã xuống là để góp phần xương máu của mình để độc lập, tự do được trường tồn và nhân loại thức tỉnh hôm nay..