Toàn tỉnh Nghệ An đang có hơn 24.000 ha lúa ứng dụng công nghệ cao. (Ảnh: T.H)Triển vọng từ những con số
Theo những con số mà ngành Nông nghiệp Nghệ An đưa ra, năm 2024, có 6/7 nhóm sản phẩm chủ lực có sản lượng tăng. Mức tăng trung bình của 7 nhóm sản phẩm chủ lực là 3,74% so với cùng kỳ năm 2023, trong đó sản phẩm có sản lượng tăng cao nhất là sản phẩm mía nguyên liệu (tăng 7,95% so với cùng kỳ năm 2023) và sản lượng sữa tươi (tăng 7,44% so với cùng kỳ năm 2023).
Kết quả tăng sản lượng sản phẩm chủ lực, năm 2024 đã cho thấy, mức tăng trưởng khá trong lĩnh vực xuất khẩu nông, lâm, thủy sản và cơ bản xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp thuộc nhóm chủ lực.
Mức tăng trưởng các sản phẩm chủ lực đã đưa giá trị xuất khẩu nông, lâm, thủy hải sản cả năm 2024 đạt gần 590 triệu USD, đạt 147%. Đáng chú ý, giá trị xuất khẩu các ngành hàng từ sản phẩm chủ lực có mức tăng ấn tượng, như gạo đạt 46 triệu USD, hoa quả chế biến và nước hoa quả ước đạt 23 triệu USD…
Việc phát triển ngành Nông nghiệp theo hướng chuyên sâu, ứng dụng mạnh mẽ khoa học và công nghệ để tăng năng suất, chất lượng sản phẩm đang là hướng đi được tỉnh Nghệ An đặc biệt quan tâm.
Nhiều diện tích dứa ứng dụng công nghệ cao, cho năng suất lớn, được chế biến sâu trước khi xuất khẩu. (Ảnh: T.H)Nhờ vậy, tổng diện tích đất sản xuất nông nghiệp có ứng dụng công nghệ cao năm 2024 đạt gần 40 nghìn ha, chiếm khoảng 13% diện tích đất sản xuất nông nghiệp toàn tỉnh. Tính đến năm 2024, toàn tỉnh đã có 8 doanh nghiệp nông nghiệp đã được cấp giấy chứng nhận ứng dụng công nghệ cao; 94 HTX có ứng dụng công nghệ cao; 84 trang trại ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, 4 trang trại có áp dụng quy trình thực hành sản xuất tốt (VietGAP), 2 trang trại áp dụng quy trình canh tác hữu cơ.
Thêm một con số đang phản chiếu cho chất lượng, hiệu quả của ngành Nông nghiệp Nghệ An, là sản phẩm OCOP. Toàn tỉnh hiện có 653 sản phẩm (bao gồm 621 sản phẩm đạt 3 sao chiếm 95%, 31 sản phẩm đạt 4 sao chiếm 4,8%, 1 sản phẩm đạt 5 sao chiếm 0,2%) và có 2 sản phẩm đạt tiềm năng 5 sao đã hoàn thiện hồ sơ trình Trung ương đánh giá, công nhận. Có 121 HTX có sản phẩm đạt hạng sao OCOP với tổng 204 sản phẩm; Có 278 HTX liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp.
Mô hình nhà lưới đang góp phần tạo ra những sản phẩm chất lượng, phù hợp thị hiếu người tiêu dùng. (Ảnh: T.H)Cơ cấu lại nền nông nghiệp
Nhìn từ thực tiễn ngành Nông nghiệp Nghệ An, có thể thấy, “dư địa” để phát triển của ngành còn rất lớn. Diện tích sản xuất nông nghiệp hơn 291 nghìn ha, tuy nhiên diện tích ứng dụng công nghệ cao mới chỉ trên 35.600 ha. Điều đó cho thấy, khả năng, điều kiện để mở rộng diện tích theo hướng công nghệ cao để tăng năng suất, chất lượng sản phẩm không phải là không có cơ ở.
Lấy ví dụ từ sản phẩm lúa, là một trong những sản phẩm chủ lực của tỉnh thì sao? Diện tích sản xuất lúa cả năm 2024 trên toàn tỉnh là hơn 168 nghìn ha, nhưng diện tích trồng lúa ứng dụng công nghệ cao mới chỉ trên 24.000 ha, thì kết quả còn khiêm tốn.
Hay, diện tích cây ăn quả và cây nguyên liệu như mía, chè năm 2024 là hơn 36,2 nghìn ha; nhưng diện tích ứng dụng công nghệ cao cũng chưa phải là nhiều. Cụ thể cây ăn quả ứng dụng công nghệ cao có hơn 1.780 ha, cây nguyên liệu ứng dụng công nghệ cao gồm chè và mía có trên 6.516 ha.
Việc ồ ạt phát triển cây có múi đã dẫn đến tình trạng nhiều phen giải cứu. (Ảnh: T.H)Phát triển sản xuất thì vậy, còn khâu chế biến, tiêu thụ cũng đầy “dư địa”. Những năm qua, ngành Nông nghiệp tỉnh Nghệ An đã tổ chức kết nối tiêu thụ cho các đơn vị sản xuất, chế biến nông - lâm - thủy sản đưa sản phẩm nông sản sạch vào các hệ thống siêu thị lớn trên cả nước. Bên cạnh đó là các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối giao thương nhằm hỗ trợ phát triển sản phẩm tiểu thủ công nghiệp, sản phẩm OCOP của tỉnh.
Riêng khâu chế biến, đã có 3 doanh nghiệp chế biến xuất khẩu lúa gạo với quy mô công nghiệp, tổng công suất đạt khoảng 250.000 - 300.000 tấn thóc/năm. Một số doanh nghiệp chế biến hoa quả cũng đã có mặt từ nhiều năm qua trên địa bàn tỉnh như Công ty Cổ phẩm Thực phẩm Nghệ An, Tập đoàn TH, HTX Chanh Thiên Nhẫn...
Còn với sản phẩm cây nguyên liệu phục vụ chế biến như mía, chè… cũng đang có nhiều nhà máy bao tiêu sản phẩm cho nông dân, như Nhà máy đường Sông Con, nhà máy đường Sông Lam, nhà máy đường NASU. Riêng khâu chế biến chè, Nghệ An là tỉnh đứng thứ ba trên toàn quốc với khoảng 86 cơ sở sản xuất.
Có thời điểm chè Nghệ An rớt giá khiến người nông dân lao đao. (Ảnh: T.H)Tuy nhiên, câu chuyện giải cứu nông sản như cam, gừng, bí… những năm gần đây đã cho thấy, một bức tranh nông nghiệp chưa ổn định, thiếu bền vững, thiếu tầm nhìn. Nhiều sản phẩm có thời điểm thu hoạch chậm niên vụ dẫn tới năng suất, chất lượng giảm như mía, chè…
Việc phát triển ồ ạt sản phẩm nông nghiệp ở một số địa phương không tính toán, không căn cứ theo tình hình thực tế mà chỉ chạy đua theo lợi nhuận trước mắt đã phá vỡ quy hoạch dẫn tới cung nhiều hơn cầu. Thậm chí, nhiều sản phẩm OCOP gắn sao vẫn rất khó tiêu thụ. Tình trạng xuất khẩu thô vẫn đang chiếm số lượng đáng kể.
Trước thực tế đó, Phó Giám đốc sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An Võ Thị Nhung cho rằng, tỉnh định hướng phát triển nền nông nghiệp hiệu quả, bền vững theo hướng nông nghiệp hiện đại, xanh, sạch, sinh thái, từng bước thích ứng với biến đổi khí hậu thông qua việc ứng dụng các quy trình, công nghệ mới, trọng tâm là phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.
Cũng theo bà Nhung, trọng tâm của việc phát triển là cơ cấu lại nông nghiệp theo các nhóm sản phẩm chủ lực và vùng sinh thái để hình thành các vùng sản xuất hàng hóa lớn, ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất và chế biến; thúc đẩy liên kết, hợp tác theo chuỗi giá trị nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng của sản phẩm và năng lực cạnh tranh trên thị trường. Tổ chức lại sản xuất, phát triển mạnh kinh tế trang trại, hỗ trợ phát triển hộ sản xuất hàng hóa quy mô lớn, nâng cao hiệu quả kinh tế hợp tác; đẩy mạnh thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn.
