Y Sôl House - Từ homestay nhỏ đến không gian văn hóa M’nông

Từ Y Sôl House, kể câu chuyện văn hóa M’nông

Trong trái tim này có dòng máu M’nông, trong bước chân này có văn hóa M’nông, trong giọng nói này có hơi thở M’nông; ngay cả trong nếp ăn, giấc ngủ cũng thấm đẫm hồn M’nông. 

Cô gái H’huyn Sruk, người buôn Cuôr Tak (xã Yang Tao cũ, nay là xã Liên Sơn Lắk, tỉnh Đắk Lắk) luôn tự hào khi văn hóa dân tộc chảy trong máu mình. 

Trong bộ váy truyền thống, đôi chân trần bước nhịp nhàng trên cầu thang nhà dài, H’huyn Sruk đón khách bằng nụ cười tươi rói, đôi mắt nâu sáng, toát lên vẻ đẹp khỏe khoắn, mộc mạc mà quyến rũ.

Đến với hồ Lăk, đến với Y Sôl House Homestay là đến với không gian văn hóa M’nông. Với niềm đam mê mãnh liệt, H’huyn Sruk muốn mang phong tục, truyền thống của dân tộc đến gần hơn với du khách trong và ngoài nước. Nhận thấy quê hương còn gìn giữ nhiều phong tục, tập quán đặc sắc, cô đã cùng em trai Y Sôl Sruk cải tạo khu vườn gia đình thành không gian đón khách.

Nơi đây, du khách được chiêm ngưỡng đồi cỏ xanh mướt đàn bò tung tăng gặm cỏ, biển mây bồng bềnh mỗi sớm mai trên mặt hồ, buôn cổ đậm hồn xưa và núi đá Voi Mẹ - Voi Cha khắc sâu trong tâm thức M’nông bao đời.

Một trái tim thôi chưa đủ lay động cộng đồng, H’huyn Sruk mong muốn cùng bà con kể và giữ gìn câu chuyện của chính dân tộc mình. 

Trong không gian “Y Sôl House Homestay, từng chi tiết đều được bài trí tinh tế, gợi hồn M’nông: Ché rượu cần, bếp lửa, tiếng cồng chiêng ngân vang. Phòng lưu trú phía sau vẫn giữ dáng dấp nhà dài truyền thống, nhưng được chia vách tiện nghi cho khách nghỉ.

Là hướng dẫn viên người địa phương, H’huyn Sruk luôn tâm niệm phải giữ tình yêu và niềm tự hào văn hóa M’nông. Cô phối hợp với các hộ dân tổ chức Tour du lịch đưa khách vào buôn làng trải nghiệm nghề dệt thổ cẩm, đan lát, ủ rượu ca cao, hay cùng người dân lên rẫy hái cà phê, nấu bếp củi, làm gốm thủ công. 

Du khách còn được thưởng thức ẩm thực truyền thống độc đáo như canh cà đắng, canh măng đỏ, các món chế biến từ hoa đu đủ, lá sắn… những hương vị khó quên trong ký ức mỗi người.

Không chỉ thế, bên chú voi H’tâu đang lớn hay voi già một ngà Khăm Sen (36 tuổi), H’huyn Sruk cùng du khách tham gia hành trình “chuyến đi trị liệu”, “nói chuyện cùng voi” đầy hứng thú.

Từ khi Đắk Lắk hợp tác với Tổ chức Động vật châu Á (Animals Asia Foundation - AAF) chấm dứt các hoạt động cưỡi, đua, hay đá bóng voi, mô hình du lịch thân thiện - quan sát voi trong tự nhiên, cho voi ăn, tìm hiểu tập tính…, đã nhận được nhiều sự đồng tình. Và chính H’huyn Sruk, bằng tâm huyết và tình yêu bản sắc, đã góp phần kết nối du khách với thiên nhiên, với văn hóa và với linh hồn của đất Lắk.

Từ giấc mơ đến hành trình dựng xây bản sắc

Y Sôl House Homestay như một nốt nhạc ngân vang giữa cao nguyên, khiến khách Tây hay khách Việt khi đến hồ Lăk đều dừng chân tìm đến. Bảng hiệu gỗ giản dị với dòng chữ trắng Y Sôl House ẩn mình dưới tán lá xanh mướt. Bước qua cánh cổng gỗ đơn sơ, một khung cảnh an lành hiện ra: Những ngôi nhà sàn mang kiến trúc truyền thống M’nông nằm yên bình bên hồ.

Nơi đây chính là điểm tựa để H’huyn Sruk bám lấy buôn làng, giữ gìn những hiện vật, phong tục tập quán của đồng bào mình. Nhưng cô hiểu, nếu chỉ lặng lẽ làm một mình, chỉ như cái cây đơn độc giữa rừng, thì những đốm sáng của văn hóa M’nông sẽ rất khó lan tỏa. Muốn nuôi mình và bà con, phải biến đất đai, tiếng nói, phong tục của buôn làng thành sản phẩm văn hóa. Cô nói: “Không chỉ cần đam mê mãnh liệt và một trái tim nóng bỏng, mà phải có niềm khao khát, có ước mơ thì mới làm được”.

Ước mơ ấy là một ngày thế hệ trẻ vẫn được sống trọn trong lễ hội buôn làng, được nghe âm vang cồng chiêng cha ông trong lễ mừng nhà mới, lễ cưới hỏi, lễ cúng sức khỏe cho voi bên hồ Lăk. Là được ngắm những cánh đồng lúa mẫu lớn ở buôn Tría, buôn Triết, Đắk Liêng ôm lấy buôn cổ M’liêng; được hòa mình trong khung cảnh du lịch buôn Lê, buôn Jun hay những vùng cà phê, ca cao xanh ngát ở Đắk Phơi, Yang Tao.

Với H’huyn Sruk và người M’nông bên hồ Lăk, du lịch cộng đồng không chỉ là khai thác thiên nhiên, mà còn là bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống, để tạo nên một không gian văn hóa sống động, quyến rũ du khách.

Những câu chuyện đời thường, vẻ đẹp núi rừng, cuộc sống người M’nông đưa du khách lạc vào miền hoang sơ, mộng mơ: Đàn voi thảnh thơi bên hồ trong nắng chiều, những nghệ nhân như a mí H’Phiết Uông, H’Lưm Uông, H’Huyên Bhôk miệt mài khôi phục nghề gốm cổ.

Từ năm 2022, H’huyn Sruk đã cùng bà con tổ chức hàng chục Tour du lịch: Trải nghiệm làm gốm, tham quan vườn ca cao, khám phá thác Bìm Bịp nguyên sơ, đốt lửa trại ven hồ Lăk, thưởng thức cồng chiêng, chụp ảnh bên voi và núi đá Voi giữa cánh đồng mênh mông. Mô hình du lịch cộng đồng không chỉ làm thay đổi diện mạo quê hương mà còn tạo việc làm cho thanh niên và phụ nữ địa phương, với thu nhập ổn định từ 4,5 - 5 triệu đồng/tháng.

Đêm M’nông bập bùng lửa, dồn dập chiêng trống, ngất ngây men rượu cần. Đôi chân trần nhịp nhàng theo điệu dân ca, tiếng chiêng ngân vang trong nhà dài, nghệ nhân già ngồi ghế Kpan tấu khúc chào mừng, người với người xích lại gần trong điệu nhảy đầy hứng khởi. Đêm cứ thế trôi qua trong mê say.

Ông Nguyễn Anh Tú - Chủ tịch UBND xã Liên Sơn Lắk, cho biết: Thời gian qua, địa phương đã triển khai Chương trình phát triển du lịch nông thôn giai đoạn 2021 - 2025, gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống theo hướng bền vững. Địa phương còn phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch số hóa dữ liệu các điểm du lịch, ứng dụng công nghệ 3D, 4D và thuyết minh tự động nhằm nâng cao trải nghiệm cho du khách.

Trên vùng hồ mênh mông cao nguyên ấy, cô gái trẻ H’huyn Sruk đã cùng người M’nông kể lại những câu chuyện về văn hóa, núi rừng và cuộc sống buôn làng. Với sự nhiệt huyết và tình yêu văn hóa truyền thống, cô nuôi ước mơ một thế hệ trẻ biết gìn giữ phong tục, nối dài những thanh âm cồng chiêng và thắp sáng bản sắc M’nông trên đất Lăk.