Cổng Tò Vò ở phía Tây Đảo Lớn (1 trong 2 hòn đảo thuộc đặc khu Lý Sơn), với vòm dài 9m, cao 2,5m, hình thành từ phun trào núi lửa và mài mòn của sóng biển hàng nghìn năm trước. Đây là điểm Check-in nổi tiếng. Tên gọi Cổng Tò Vò bắt nguồn từ đặc điểm của vòm đá Bazan lộ thiên có hình dạng giống tổ ong tò vò.
Sự hình thành của Cổng Tò Vò gắn liền với sự hình thành của đảo Lý Sơn. Hòn đảo được tạo nên từ những đợt phun trào núi lửa cách đây hàng chục triệu năm. Đảo Lớn khi đó có 5 miệng núi lửa cổ, trong đó có núi Giếng Tiền.
Cổng Tò Vò ở đặc khu Lý Sơn được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là Di tích Quốc giaCác chuyên gia cho rằng, núi lửa Giếng Tiền phun trào đã tạo ra tầng Bazan dày tại vị trí cổng đá. Trải qua thời gian, tầng đá Bazan này bị phá vỡ và mài mòn bởi sóng biển. Sau đó, biển thoái, sóng tiếp tục đánh mạnh, phá vỡ lớp đá ở giữa có độ gắn kết yếu hơn, tạo thành lỗ rỗng giống hình tổ tò vò như ngày nay.
Cùng với kiến trúc cổng chính, không gian Cổng Tò Vò còn đẹp hơn nhờ các bãi đá nằm ngay cạnh thềm đá Bazan. Xung quanh Cổng Tò Vò có hệ sinh thái đa dạng, với hàng trăm loài hải sản cùng rạn san hô.
Cổng Tò Vò là một phần quan trọng trong chuỗi di sản địa chất và văn hóa tại Lý Sơn, nên cần giữ được cổng đá, thềm đá và bãi san hô trước khả năng bị hư hại do thiên nhiên và con người. Cơ quan này cũng đề xuất đầu tư đường, nhà giữ xe để tiện cho du khách tham quan.
Theo hồ sơ di tích, vòm của Cổng Tò Vò là một phần của thắng cảnh được công nhận với tổng diện tích bảo vệ lên đến 26.000 m2, trong đó phần cổng chính có diện tích hơn 420 m2 gồm: Phần đầu, phần đuôi và vòm.
Được biết, ở đặc khu Lý Sơn hiện nay có khoảng 50 di tích lịch sử văn hóa, trong đó có 6 Di tích Quốc gia và 2 Di sản văn hóa phi vật thể. Những năm qua, đảo là điểm sáng trên bản đồ du lịch cả nước. Tỉnh Quảng Ngãi định hướng đưa Lý Sơn thành trung tâm du lịch biển đảo quốc gia.
