Lai Châu: Tăng cường công tác đối ngoại nâng tầm di sản và quảng bá văn hóa hiệu quả

Ghi danh di sản và thúc đẩy sinh kế

Di sản văn hóa được ghi danh, công nhận không chỉ là những biểu đạt mang tính vật chất như: Lễ hội, nghi lễ, trang phục, nhạc cụ, mà còn là cả một hệ thống tri thức dân gian, bản sắc văn hóa, kỹ năng truyền dạy, truyền nghề, những yếu tố mang đậm dấu ấn sáng tạo của cộng đồng qua bao thế hệ. Đây chính là nền tảng để thế hệ tiếp theo tiếp cận, dù hội nhập với những nền văn hóa khác nhau trên thế giới, nhưng vẫn không làm mất đi bản sắc dân tộc.

Đặc biệt, theo ông Nông Quốc Thành, Phó Cục trưởng Cục Di sản Văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), việc một di sản được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, không chỉ là sự ghi nhận giá trị lịch sử, mà còn mở ra cơ hội gắn bảo tồn với phát triển du lịch văn hóa, thúc đẩy sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Nhìn lại chặng đường qua, việc công nhận và giới thiệu các giá trị văn hóa của Lai Châu, là kết quả của một quá trình dài, có sự tham gia của các nhà nghiên cứu, nghệ nhân và cộng đồng dân tộc. Các cơ quan chuyên môn của ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh đã phối hợp thu thập tư liệu, ghi chép thực hành, xây dựng hồ sơ khoa học, bản đồ phân bố, quy trình thực hành di sản và lấy ý kiến từ chính cộng đồng - những chủ thể sáng tạo và gìn giữ di sản. Đó là cơ sở giúp Lai Châu thực hiện hài hòa giữa bảo tồn văn hóa và khai thác tiềm năng du lịch, từ đó thúc đẩy kinh tế cải thiện sinh kế.

Thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước, tỉnh Lai Châu đặc biệt chú trọng công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh đã phối hợp chặt chẽ với các địa phương, ngành chức năng triển khai xây dựng hồ sơ, tổ chức phục dựng, phổ biến, truyền dạy di sản trong cộng đồng. 

Theo ông Trần Mạnh Hùng, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu, nhiều di sản được đưa vào thực hành thường xuyên trong các lễ hội lớn như Then Kin Pang, Nàng Han, Gầu Tào, qua đó vừa bảo tồn truyền thống, vừa tạo dấu ấn trong các chương trình giao lưu văn hóa với nước bạn Trung Quốc và Lào.

Ông Đỗ Văn Quynh, Chủ tịch UBND xã Khổng Lào, chia sẻ: “Chúng tôi luôn duy trì các lễ hội được công nhận là di sản, trong đó có Lễ hội Then Kin Pang. Đây là di sản thiêng liêng của thế hệ đi trước, được quan tâm đầu tư, lồng ghép trong các chương trình phát triển văn hóa. Tới đây, địa phương sẽ tiếp tục mở rộng giao lưu với các huyện giáp biên của Trung Quốc để giới thiệu và nâng tầm di sản”.

Đối ngoại văn hóa: Cầu nối hợp tác và quảng bá di sản

Nhằm tăng cường đối ngoại, quảng bá hình ảnh, nâng tầm giá trị các di sản của tỉnh sang các huyện giáp ranh của nước bạn Trung Quốc, Lào, Lai Châu tiếp tục duy trì biên bản hợp tác đã ký kết trong lĩnh vực văn hóa, du lịch. Thường xuyên phối hợp tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa văn nghệ nhân những ngày lễ lớn, tuần du lịch - văn hóa, các lễ hội truyền thống… Tại đây, các di sản như xòe, ẩm thực, dệt, diễn xướng… được trích đoạn và tổ chức biểu diễn mang lại cơ hội giao lưu, quảng bá văn hóa giữa các bên.

Trong khuôn khổ Tuần Du lịch - Văn hóa Lai Châu năm 2025, Chương trình giao lưu văn nghệ hai nước Việt - Trung với chủ đề “Biên cương hưu nghị” đã để lại dấu ấn sâu đậm. Nghệ sĩ, diễn viên Lai Châu (Việt Nam) và huyện Kim Bình (Vân Nam, Trung Quốc) cùng biểu diễn 13 tiết mục hát múa ca ngợi tình yêu quê hương, đất nước; tình hữu nghị giữa hai dân tộc, hai quốc gia. Các tiết mục được dàn dựng công phu, thể hiện bản sắc văn hóa đậm nét của hai bên, góp phần thắt chặt mối quan hệ hợp tác, phát triển bền vững.

Chương trình giao lưu văn nghệ Việt - Trung là hoạt động được hai địa phương duy trì nhiều năm qua, góp phần củng cố tình đoàn kết Nhân dân biên giới, thúc đẩy hợp tác văn hóa - du lịch xuyên biên giới. Qua đó, quảng bá hình ảnh Lai Châu năng động, thân thiện, mến khách; mở ra cơ hội phát triển du lịch, thương mại và hợp tác Nhân dân. 

Trong 5 năm gần đây, các chương trình này đã thu hút hơn 52.000 lượt du khách trong nước và khách Trung Quốc sang tham quan, giao lưu, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân địa phương.

Phát huy giá trị di sản 

Với nhận thức sâu sắc rằng, di sản chỉ “sống” khi gắn bó với cộng đồng, Lai Châu xác định phát huy giá trị di sản gắn với phát triển kinh tế - xã hội, du lịch  là hướng đi chiến lược. Những di sản được ghi danh không chỉ góp phần nâng cao đời sống tinh thần, mà còn tạo sinh kế mới cho người dân, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới.

Tỉnh Lai Châu đang tiếp tục đẩy mạnh và mở rộng hợp tác toàn diện với các tỉnh trong nước và nước bạn, nhất là tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), hướng đến hiệu quả thiết thực trong các lĩnh vực văn hóa, du lịch và thể thao. Hai bên thường xuyên phối hợp tổ chức hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ, thể thao, lễ hội truyền thống, đồng thời đẩy mạnh hợp tác du lịch với nhiều tuyến, điểm mới được mở rộng.

Ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lai Châu cũng đang triển khai các giải pháp mới, như gắn di sản với giáo dục thế hệ trẻ, tăng cường truyền thông và chuyển đổi số trong bảo tồn, quảng bá di sản. Bên cạnh đó, là hợp tác nghiên cứu, trao đổi học thuật, đào tạo đội ngũ nghệ nhân kế cận, qua đó lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc và nâng cao vị thế Lai Châu trên bản đồ văn hóa Việt Nam.

Di sản văn hóa chỉ thực sự có ý nghĩa khi được cộng đồng yêu quý, trân trọng và tự hào tiếp nối. Với định hướng đúng đắn trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với công tác đối ngoại văn hóa, Lai Châu đang khẳng định vị thế là điểm sáng về gìn giữ bản sắc và phát triển du lịch bền vững nơi vùng biên Tổ quốc.