Nghi thức tiễn Mẹ Trăng về trời trong Lễ cầu Nàng hai. (Ảnh internet)Lễ cầu Nàng Hai và Tăm khẩu mẩu đều là những lễ hội dân gian truyền thống mang đậm nét đặc sắc của dân tộc Tày nói chung và dân tộc Tày ở Yên Bái nói riêng.
Lễ hội Tăm khẩu mẩu có nghĩa là giã cốm với những động tác nhịp nhàng thể hiện ước vọng của lòng người về một cuộc sống thanh bình, no đủ. Sau khi kết thúc mùa thu hoạch lúa người nông dân muốn có hạt cốm thơm để dâng lên tiên tổ, cầu mong trời đất luôn mưa thuận gió hòa, giúp người nông dân gặp nhiều may mắn trong lao động, sản xuất. Do đó, cứ vào khoảng tháng 9, tháng 10 âm lịch hàng năm khi lúa nếp vừa chớm vào chắc, hạt lúa ngả màu vàng nhạt là thời điểm người dân tổ chức lễ hội giã cốm dâng lễ tổ tiên.
Lễ cầu Nàng Hai mang mục đích cầu Mẹ Trăng ban điều lành, điều tốt cho dân bản, mùa màng bội thu, gia súc sinh sôi, không bị dịch bệnh…Lễ Nàng Hai gồm ba phần: Mời trăng, đón trăng và tiễn trăng theo phong tục cổ truyền. Trong phần đón trăng sẽ có màn múa Kéng Loỏng đặc sắc; tiếp đến là phần giao lưu văn nghệ do các diễn viên không chuyên của địa phương thể hiện.
Lễ Cầu Nàng Hai năm 2023 sẽ được xã Xuân Lai tổ chức vào ngày 26/9 ( tức ngày 12/8 Âm lịch) tại trung tâm xã, với nhiều hoạt động như: Thi giã bánh giầy; thi đan lát; các trò chơi dân gian (đi cầu khỉ, đánh yến) và giao lưu bóng chuyền giữa các thôn. Lễ cúng thần linh và Lễ cầu Nàng Hai sẽ được tổ chức vào buổi tối từ lúc 19h. Sau đó diễn ra giao lưu các làn điệu dân ca, dân vũ và các hoạt động vui Trung thu dành cho thiếu nhi.
Các lễ hội này được tổ chức vào dịp Tết Trung thu mang nhiều ý nghĩa tâm linh, cầu mong mưa thuận gió hòa, gieo trồng thuận lợi, người người mạnh khỏe, bình an. Đây cũng là dịp huyện Yên Bình quảng bá nét văn hóa đặc sắc của vùng đất và con người Yên Bình đến với du khách gần xa, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch Yên Bái.
