Vị danh tướng tài ba và di tích lịch sử oai hùng
Đền Hét tọa lạc tại xã Thái Ninh, tỉnh Hưng Yên (trước đây thuộc xã Thái Thượng, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình cũ). Đây là ngôi đền linh thiêng thờ phụng Phạm Ngũ Lão - vị danh tướng kiệt xuất, văn võ song toàn thời vua Trần Nhân Tông. Lịch sử ghi nhận ông là người giỏi phép dụng binh, chỉ huy đạo quân đánh giặc trăm trận trăm thắng, góp phần to lớn bảo vệ sự bền vững của vương triều nhà Trần suốt 175 năm.
Đền Hét tọa lạc tại xã Thái Ninh, tỉnh Hưng Yên (trước đây thuộc xã Thái Thượng, huyện Thái Thụy,Thái Bình cũ)
Khi được giao thống lĩnh ba quân trấn ải miền duyên hải, tướng quân Phạm Ngũ Lão đã chọn vùng đất địa linh nhân kiệt này làm nơi đóng đồn, dựng trại huấn luyện binh sĩ để giữ cửa biển Đại Toàn.Trải qua thăng trầm lịch sử, Đền Hét còn là một chứng tích hào hùng trong các cuộc chiến tranh vệ quốc thời hiện đại. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, đền được chọn làm địa điểm liên lạc và họp bàn của các chiến sĩ cách mạng.
Đặc biệt, từ ngày 27 đến 30/3/1952, trong trận càn Mercure, hàng trăm chiến sĩ thuộc Trung đoàn 48, Đại đoàn 320 đã chiến đấu ngoan cường và anh dũng hy sinh tại chính mảnh đất này.
Trong khuôn khổ Lễ hội, bên cạnh các nghi thức tế lễ trang nghiêm, phần hội diễn ra vô cùng sôi động với các trò chơi dân gian như chọi gà, cờ tướng, đấu vật...Đến thời kỳ chống đế quốc Mỹ, đây là nơi tập trung dân quân, du kích tuần tra và cất giữ vũ khí phục vụ quốc phòng.
Đền Hét đã được Bộ Văn hóa chính thức công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia vào tháng 12/1993.
Sôi nổi hoạt động văn hóa và trò chơi dân gian
Đặc sắc nhất phải kể đến môn vật cầu cạn - một hoạt động mang đậm tinh thần thượng võ và tính cộng đồng của người dân vùng quê ven biển.
Trong trò chơi này, các thanh niên trai tráng chia làm hai đội: Đội Nông (mặc quần đỏ) và đội Ngư (mặc quần xanh). Mỗi đội gồm 1 tướng và 8 quân, thi đấu trên bãi cát để tranh quả cầu làm bằng củ chuối nặng tới 13 kg. Trận đấu đòi hỏi người chơi phải can đảm và phát huy tối đa sức mạnh tập thể để đưa quả cầu nặng vào bồ của mình.
Năm 2026 đánh dấu một cột mốc quan trọng đối với địa phương sau khi thực hiện sáp nhập để thành lập xã Thái Ninh. Sự kiện này đã mang đến luồng sinh khí mới về sự chuẩn bị chu đáo, bài bản trong khâu tổ chức lễ hội.
Những màn đấu vật truyền thống được diễn ra tại Lễ hội Đền Hét Xuân Bính Ngọ 2026Chia sẻ về công tác chuẩn bị, ông Giang Tử Long (Ban khánh tiết đền Hét, làng Bích Du) cho biết: Lễ hội đầu xuân năm nay có rất nhiều đổi mới. Chính quyền hai cấp đã chỉ đạo trực tiếp, tổ chức rất chu đáo và cụ thể. Tất cả các phong trào thể thao, dâng hương đều bài bản, quy củ hơn mọi năm. Đặc biệt, từ khi sáp nhập, các đoàn thể chính trị xã hội của các xã mới đã vào cuộc rất sâu sát, góp phần giúp lễ hội thực hiện đầy đủ các hạng mục nội dung đề ra.
Hòa chung niềm tự hào đó, bà Dương Thị Năm (76 tuổi, người dân thôn Bạch Đằng) phấn khởi bày tỏ: Lễ hội năm nay có nhiều chương trình văn nghệ đặc sắc, sôi nổi, thu hút đông đảo du khách gần xa và con em xa quê về dự. Sự quan tâm của các cấp lãnh đạo khiến bà con rất ấm lòng. "Chúng tôi mong các cấp chính quyền tiếp tục quan tâm, trùng tu và bảo tồn những hạng mục đã xuống cấp. Nhìn ngôi đền mỗi ngày một được tu bổ khang trang, sạch đẹp hơn, người dân chúng tôi vô cùng tự hào".
Lễ hội Đền Hét không chỉ là dịp để tưởng nhớ công ơn của các bậc anh hùng, mà còn là môi trường giáo dục lòng nhân ái, sự thủy chung và nêu cao đạo lý uống nước nhớ nguồn của dân tộc. 