Ở Điện Biên, nghề làm giày thêu của người Xạ Phang, đang từng bước xây dựng chỗ đứng trong đời sống hôm nay (Ảnh St)Một đôi giày vải thêu, tưởng chỉ là vật dụng quen thuộc nơi miền núi, lại được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Bởi trong mỗi dường kim mũi thêu nhỏ bé, là cả một câu chuyện dài về bản sắc, ký ức và sự tiếp nối một nét đẹp truyền thống của người Xạ Phang ở Điện Biên. Bao năm qua nghề làm giày thêu của người Xạ Phang vẫn đang âm thầm hiện hữu và từng bước tìm cho mình một chỗ đứng trong đời sống hôm nay.
Ngày 9/3/2021, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định số 829/QĐ-BVHTTDL, công nhận nghề làm giày thêu của người Xạ Phang ở Điện Biên, là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Sự ghi danh không chỉ là sự tôn vinh giá trị truyền thống, mà còn tạo nền tảng để di sản được bảo tồn và phát huy trong bối cảnh mới.
Giày thêu của người Xạ Phang ở Điện Biên là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (Ảnh St)Giày thêu Xạ Phang được làm hoàn toàn thủ công, từ khâu ghép đế vải nhiều lớp đến tạo form và thêu hoa văn. Những họa tiết rực rỡ, bố cục cân đối không chỉ thể hiện tay nghề khéo léo mà còn phản ánh đời sống tinh thần và quan niệm thẩm mỹ của cộng đồng. Mỗi đôi giày vì thế không chỉ phục vụ sinh hoạt, mà còn là một sản phẩm văn hóa mang đậm dấu ấn bản địa.
Trong những năm gần đây, giày thêu Xạ Phang đang dần được làm mới để phù hợp hơn với đời sống hiện đại. Sản phẩm không chỉ xuất hiện trong sinh hoạt thường ngày mà còn trở thành quà tặng du lịch, được cải tiến về kiểu dáng, màu sắc để gần gũi hơn với thị hiếu. Các hoạt động trải nghiệm văn hóa tại địa phương cũng góp phần đưa nghề truyền thống đến gần hơn với du khách, qua đó mở rộng không gian tồn tại của di sản.
Tất cả các đôi giầy thêu Xạ Phang đều được chế tác thủ công bằng tay từ công đoạn đầu tiên cho đến khi hoàn thiện (Ảnh St)Cùng với đó, sự tham gia ngày càng tích cực của cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ, đang tạo thêm động lực cho nghề phát triển. Không chỉ học và gìn giữ kỹ thuật thêu truyền thống, nhiều người còn chủ động quảng bá sản phẩm trên các nền tảng số; đồng thời sáng tạo thêm để nâng cao giá trị. Sự tiếp nối này giúp giày thêu Xạ Phang không chỉ được bảo tồn mà còn có cơ hội thích ứng với thị trường.
Từ những mũi kim cần mẫn trong mỗi gia đình, giày thêu Xạ Phang hôm nay đang từng bước hòa vào nhịp sống mới. Ở Điện Biên, di sản không còn là điều gì xa xôi, mà hiện diện trong từng sản phẩm, từng câu chuyện và từng bước chuyển mình cùng thời đại. Giữ gìn một nghề truyền thống, vì thế, không chỉ là lưu giữ quá khứ mà còn là cách để những giá trị ấy tiếp tục được viết tiếp trong hiện tại và tương lai.
