Nối lại huyết mạch giao thông miền Tây xứ Nghệ: "Vá víu" tạm thời (Bài 2)

Đường đã thông...

Hôm nay, hạ tầng giao thông của vùng miền Tây tỉnh Nghệ An đã cơ bản thông suốt. Những tuyến huyết mạch như Quốc lộ 7, Quốc lộ 16, đường tỉnh 543C, 543D… đã lưu thông trở lại. Việc thông thương hàng hóa giữa các vùng miền cũng như sinh hoạt thường ngày của người dân đã dần đi vào ổn định. Nhưng, những nỗ lực khắc phục của tỉnh, của các xã dường như mới chỉ dừng lại ở những “vá víu” tạm thời. Nền đường vẫn còn lổn nhổn đất đá, những đứt gãy cục bộ trên tuyến vẫn chưa được “là phẳng”…

Trong chuyến công tác lên các xã miền Tây Nghệ An vào đầu tháng 2/2026, chúng tôi nhận thấy, ở nhiều vị trí trên tuyến Quốc lộ 7, Tỉnh lộ 543D… các tổ thợ đang hối hả hoàn tất những công đoạn cuối của việc xử lý sạt lở. Tại tổ thợ lắp đặt lại hệ thống lan can tuyến Tỉnh lộ 543D, khu vực xã Mường Xén, anh Lô Văn Huy cho biết: Nền đường đã được san gạt, lu lèn để người và phương tiện giao thông qua lại. Chúng tôi đang nỗ lực cố gắng hoàn thiện lắp hệ thống lan can, hoàn thiện trước Tết Nguyên đán.

Những điểm sạt lở Taluy dương trên các tuyến, đã được Ban Quản lý bảo trì đường bộ Sở Xây dựng Nghệ An chỉ đạo các đơn vị thi công, phối hợp cùng chính quyền địa phương khắc phục. Những vị trí sạt lở Taluy âm dọc theo các tuyến giao thông được khắc phục bằng kè rọ đá, san lấp đất bổ sung.

Tuy nhiên, nhiều vị trí sạt lở vẫn còn được chăng dây, lắp biển cảnh báo vì công tác khắc phục chưa xong, vì địa chất tiếp tục sụt lún, buộc phải theo dõi. Ngay tại vị trí Quốc lộ 16 chạy qua địa phận bản Sơn Thành, xã Mường Xén, nền đường bị đứt gãy, mới chỉ được khắc phục tạm thời bằng đổ bồi thêm đất đá, cùng với việc lắp biển và kéo dây cảnh báo.

Chủ tịch UBND xã Mường Xén Lô Đình Thụ cho biết: Mưa bão năm 2025 gây thiệt hại nặng nề cho hạ tầng giao thông của xã. Hiện tại, việc khắc phục mới chỉ đảm bảo được việc đi lại của bà con, thông thương hàng hóa giữa 22 xóm, bản của xã với vùng khác. Nhưng về lâu dài, cần phải đầu tư, nâng cấp quy mô lớn hơn để các vị trí sạt lở trên tuyến Quốc lộ 16, Tỉnh lộ 543D đi qua địa bàn xã được trải nhựa.

Một trong những địa phương mà hạ tầng giao thông bị hư hỏng nặng nề sau mưa bão 2025 là xã Mường Típ, nay đã được khắc phục cơ bản. Đoạn đường 40 km Tỉnh lộ 543D từ xã Mường Xén vào đến trung tâm xã Mường Típ đã thông xe sau mưa bão không lâu, nhưng nền đường còn lởm chởm đất đá, bụi bẩn ngày nắng, lầy lội ngày mưa. 

Theo ông Vy Văn Sơn, Chủ tịch UBND xã Mường Típ: Từ tháng 7/2025 đến nay, công tác khắc phục hư hỏng đường bộ đang được các đơn vị thực hiện liên tục, khẩn trương; nhưng đến đầu tháng 2/2026 vẫn còn đơn vị chưa hoàn thiện xong. Một số vị trí trên tuyến tại bản Xốp Típ đang được đơn vị thi công lắp thêm hàng rào thép dài 300m để chống đá lăn do sạt lở.

... Nhưng cầu còn tắc

Những ngày đầu năm 2026, có mặt trên những bản làng miền biên viễn xứ Nghệ, dấu vết kinh hoàng của thiên tai vẫn còn hiện hữu, tạo nên những vệt xám trong bức tranh kinh tế - xã hội của vùng miền Tây. Mặc dù, các tuyến giao thông vùng miền Tây đã được sửa chữa, khắc phục tạm thời để huyết mạch giao thông bớt tắc nghẽn. Nhưng, hệ thống cầu, cống bị nước lũ đánh sập, cuốn trôi trên sông Lam, sông Nậm Nơn, sông Huổi Nguyên…, thì vẫn chưa thể hoàn thiện, khiến cho cuộc sống hàng ngàn hộ dân bị đảo lộn hoàn toàn.

Sau mưa bão số 3 vào cuối tháng 7/2025 đến nay, chúng tôi đã về xã Lượng Minh không biết bao nhiêu lần. Nhưng, lần nào, cũng phải vượt đò sang sông để đến 4 bản vùng trong là bản Đửa, Minh Phương, Minh Tiến, Minh Thành. Nguyên nhân là do cầu treo Xốp Mạt đã bị hoàn lưu bão số 3 gây mưa lũ cuốn trôi theo dòng Nậm Nơn.

Cầu trôi, phương tiện di chuyển duy nhất của 490 hộ dân tại 4 bản này, chính là thuyền. Nhưng ngày nắng còn đỡ, những khi mưa gió… càng trở nên gian nan bội phần. Ông Vi Văn Lương, người dân bản Minh Phương, làm nghề lái đò cho hay: Người dân 4 bản của xã Lượng Minh và 1 số bản của xã Chiêu Lưu thường xuyên đi lại trên tuyến đò này. Chúng tôi đã trang bị áo phao, được xã tập huấn kiến thức lái đò và xử lí sự cố… nhưng vẫn rất lo. Mong sao sớm có cầu cứng để bà con đi lại chủ động, thuận tiện.

Không chỉ người dân đi lại khó khăn, mà con đường đến trường của học sinh vùng lũ thuộc các xã Lượng Minh, Tương Dương, Yên Hòa cũng gặp nhiều trở ngại do cầu đã bị cuốn trôi.

Nếu như Lượng Minh chỉ có 1 cây cầu treo bị cuốn trôi, chưa thể khắc phục thì Tương Dương có đến 3 cây cầu chung cảnh ngộ. Riêng xã Yên Hòa có cây cầu cứng bắc qua sông Huổi Nguyên đã chìm sâu dưới lòng nước cuộn xiết.

Phó Chủ tịch UBND xã Tương Dương Lương Thị Nhung chia sẻ: Trong năm 2025, bão số 3 ảnh hưởng rất nặng nề đến địa phương, tiếp đó là bão số 10 khiến tình hình trở nên nghiêm trọng hơn. Cầu treo hư hỏng khiến 440 hộ dân của 4 bản bên kia sông là Lau, Nhẫn, Mác, Chắn bị cô lập. Ngoài ra, con đường đến trường của 137 học sinh các cấp cùng 79 giáo viên trở nên bế tắc, bất tiện.

Đường hỏng, cầu trôi… việc sinh hoạt, đi lại, giao thương của người dân vùng Tây Nghệ An bị ảnh hưởng nặng nề. Các hoạt động sản xuất, kinh doanh của bà con bị tác động không hề nhỏ. Sau mưa bão, người dân đã bị thiệt hại kép. Thiệt hại trước mắt là nhà cửa, tài sản đã bị mưa bão cuốn trôi, phá hỏng. Thiệt hại tiếp theo, là hệ thống giao thông bị tàn phá khiến việc sinh hoạt, đi lại của người dân, học tập của con em rất khó khăn.

Ông Moong Văn Nghệ, người dân bản Minh Thành, xã Lượng Minh cho biết: Cầu treo bản Lạ đã được sửa lại, nhưng cầu treo Xốp Mạt nối trung tâm xã qua 4 bản bên kia sông vẫn chưa được thi công. Chúng tôi phải di chuyển người, xe máy qua đò ngang mỗi ngày. Ngoài mất thêm chi phí, còn không chủ động thời gian, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

Thực tế cho thấy, sau mưa bão, trên hành trình đưa hoạt động sản xuất, kinh doanh, sinh hoạt của người dân vùng miền Tây Nghệ An dần đi vào ổn định; công tác khắc phục đường, cầu bị hư hỏng đã được tỉnh chỉ đạo quyết liệt. Nhưng tất cả, dường như mới chỉ dừng lại ở những “vá víu” tạm thời.

 Bài 3: Chiến lược cho huyết mạch giao thông Tây Nghệ An ?