Rào cản thoát nghèo do tình trạng chồng lấn địa giới hành chính: Cái nghèo đu bám (Bài 1)

Gần 99% hộ nghèo

Đường đến thôn 3, xã Trà Vinh (huyện Nam Trà My, Quảng Nam) vô cùng nhọc nhằn, hiểm trở. Tờ mờ sáng, chúng tôi xuất phát từ thành phố Tam Kỳ, vượt hơn 150km đường đèo mới đến được UBND xã Trà Vinh. Sau đó, từ trung tâm xã, chúng tôi tiếp tục di chuyển bằng xe máy gần 10km, băng qua những cánh rừng nguyên sinh với những con dốc “dựng đứng”, nhiều đoạn dốc phải lội bộ mới có thể vượt qua đoạn đường này.

Sau hơn 2 giờ đồng hồ, chúng tôi đến được bên này sườn đồi núi, nhìn từ xa đã thấy những ngôi nhà gỗ được lợp mái tôn đơn sơ của bà con đồng bào Xơ Đăng nằm dưới cánh rừng xanh. Tiếp tục lội bộ qua con suối Nước Mèo và con đường đất lởm đá chúng tôi mới vào được sâu trong thôn 3 - nơi sinh sống của người dân.

Ông Trần Văn Thương, Chủ tịch UBND xã Trà Vinh, huyện Nam Trà My cho biết, hiện nay toàn bộ thôn 3 có 238 hộ, hơn 1.000 nhân khẩu là đồng bào Xơ Đăng sinh sống. Họ gặp rất nhiều khó khăn vì cơ sở hạ tầng còn nghèo nàn lạc hậu do chồng lấn ĐGHC nên chưa thể đầu tư bài bản được.

“Trong những năm qua, cơ sở vật chất ở thôn 3 không được đầu tư xây dựng do chồng lấn địa lý giữa 2 địa phương Quảng Nam và Kon Tum. Đời sống người dân rất khó khăn, có đến 99% là hộ nghèo. Chính quyền địa phương cũng muốn xây dựng hạ tầng, hỗ trợ bà con nhưng mấy năm nay không thể thực hiện được”, ông Thương chia sẻ.

Qua tìm hiểu của chúng tôi, không chỉ con đường hơn 10km từ trung tâm xã Trà Vinh vào thôn 3 chưa được đầu tư, mùa mưa thì lầy lội, mùa nắng thì đất đỏ bụi mù mịt, mà thôn cũng chưa có điện lưới quốc gia, người dân nơi đây sử dụng điện chủ yếu từ các tuabin tự chế bữa được, bữa mất. Trường học không đảm bảo an toàn, các công trình nước sạch, trạm y tế, trạm thu phát sóng di động đều không có.

Trò chuyện với chúng tôi, ông Nguyễn Minh Hải (58 tuổi, dân tộc Xơ Đăng) – Người có uy tín ở thôn 3, cho biết: Cuộc sống của bà con ở đây chật vật, khó khăn vì điện, đường, trạm xá thì không có, trường học cũng heo hút.

“Việc mua bán, trao đổi hàng hóa rất khó vì đường chật hẹp, nhiều dốc cao. Xe bên ngoài không vào đây được, bà con phải tự gùi nông sản đi quãng đường rất xa mới ra trung tâm xã. Có việc gì cần đưa giấy mời họp cán bộ xã phải đưa trước vài ngày, vì không có điện thì không thể gọi điện thoại được”, ông Hải nói.

Ông Trần Duy Dũng, Chủ tịch UBND huyện Nam Trà My cũng xác nhận: “Thôn 3, xã Trà Vinh chồng lấn ĐGHC với xã Đăk Nên, huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum nên việc xây dựng hạ tầng phục vụ dân sinh từ ngân sách nhà nước không thể triển khai. Vì thế, đường, điện, trường lớp học chưa được đầu tư kiên cố khiến đời sống người dân gặp muôn vàn khó khăn”.

Vì đâu nên nỗi?

Do chồng lấn ĐGHC nên hơn 1.000 người dân tộc Xơ Đăng có hộ khẩu của huyện Nam Trà My, Quảng Nam, nhưng lại đang sinh sống và canh tác trên địa phận của xã Đăk Nên, huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum (Theo bản đồ địa giới, mốc ĐGHC được lập theo Chỉ thị số 364-CT ngày 06/11/1991 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay là Thủ tướng Chính phủ).

Vì thế, Quảng Nam không thể đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, các công trình dân sinh bằng tiền của Nhà nước, vì muốn xây dựng phải lập dự án, phải được cấp thẩm quyền phê duyệt trong đó có việc thu hồi đất để xây dựng công trình, nhưng đất của tỉnh Kon Tum thì làm sao có thể thu hồi được. Ngoài ra còn những vấn đề liên quan khác.

Trong khi đó, huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum cũng không thể đầu tư hạ tầng vì đối tượng thụ hưởng là người dân không thuộc hộ khẩu của tỉnh Kon Tum. Vì thế, người dân nơi đây cứ chờ đợi, mong mỏi nhưng nhiều năm qua vẫn chưa được giải quyết.

Ông Trần Văn Mẫn, Phó Chủ tịch UBND huyện Nam Trà My cho biết: Do chồng lấn ĐGHC nên tất cả nguồn đầu tư rất khó khăn. Huyện đã có văn bản đề nghị UBND tỉnh Quảng Nam có văn bản đề nghị phía UBND tỉnh Kon Tum chỉ đạo cấp ủy đảng, chính quyền huyện Kon Plông tạo điều kiện thuận lợi để xây dựng công trình phục vụ dân sinh, kịp thời phục vụ nhu cầu đi lại an toàn của Nhân dân trong mùa mưa bão và đảm bảo cơ sở vật chất cho trẻ em được học tập an toàn.

Ông Trần Văn Mẫn cho biết: “Việc chồng lấn ĐGHC nếu do cơ quan chức năng làm sai thì phải điều chỉnh lại cho phù hợp theo tinh thần tôn trọng lịch sử truyền thống, phong tục tập quán, nguyện vọng chính đáng của người dân chịu tác động trực tiếp, vì mục tiêu cuối cùng ổn định cuộc sống của người dân”.

Vậy câu hỏi đặt ra là, hậu quả của việc chồng lấn ĐGHC từ bao nhiêu năm qua khiến cho cuộc sống người dân vô cùng khó khăn, các cấp chính quyền đều biết, nhưng đến bao giờ mới giải quyết dứt điểm? Đến khi nào nơi đây mới được đầu tư cơ sở hạ tầng, các công trình dân dụng bài bản để cuộc sống của bà con được an cư lạc nghiệp.