Quản lý thị trường kiểm tra thực phẩm vi phạm. (Ảnh: ITN)Nhiều rủi ro về an toàn thực phẩm
Những ngày cận Tết, thị trường thực phẩm trở nên nhộn nhịp, với đủ chủng loại hàng hóa như bánh kẹo, giò chả, thịt chế biến sẵn, thực phẩm đông lạnh và các suất ăn công nghiệp cung cấp cho doanh nghiệp, trường học.
Bên cạnh các cơ sở sản xuất, kinh doanh tuân thủ nghiêm quy định pháp luật, vẫn còn không ít đối tượng vì lợi nhuận đã cố tình đưa ra thị trường các sản phẩm không bảo đảm chất lượng, không rõ nguồn gốc xuất xứ, thậm chí làm giả thực phẩm với quy mô lớn.
Điển hình, qua công tác nắm tình hình và đấu tranh chuyên án, lực lượng Cảnh sát Kinh tế Công an TP. Hồ Chí Minh đã phát hiện, bóc gỡ một đường dây chuyên làm giả các sản phẩm thịt đặc sản như đà điểu, dê, nai, nhím… từ thịt heo, sau đó phân phối ra thị trường tiêu thụ tại nhiều địa phương. Các tổ công tác đã đồng loạt kiểm tra nhiều điểm sản xuất, kinh doanh tại khu vực xã Bà Điểm, xã Xuân Thới Sơn, phường Bình Trị Đông, đồng thời mở rộng xác minh các kho lạnh và nhà hàng là đầu mối tiêu thụ tại TP. Hồ Chí Minh cùng một số tỉnh lân cận.
Kết quả xác minh ban đầu cho thấy, từ cuối năm 2024 đến nay, nhóm đối tượng này đã đưa ra thị trường hơn 50 tấn thực phẩm giả, với giá trị quy đổi tương đương hàng thật lên tới khoảng 10 tỷ đồng, thu lợi bất chính hàng tỷ đồng.
Trên cơ sở tài liệu, chứng cứ thu thập được, giữa tháng 1/2026, cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và tạm giam tám đối tượng để làm rõ hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm theo quy định của pháp luật.
Không chỉ tại TP. Hồ Chí Minh, tại Hà Nội và nhiều địa phương khác, tình trạng buôn bán, vận chuyển thực phẩm bẩn, thực phẩm không rõ nguồn gốc cũng liên tục bị phát hiện trong các đợt kiểm tra cao điểm.
Theo Chi cục Quản lý thị trường (QLTT) Hà Nội, trong nửa đầu tháng 1/2026, lực lượng chức năng đã tăng cường kiểm soát thị trường và phát hiện nhiều vụ việc vi phạm nghiêm trọng liên quan đến vệ sinh an toàn thực phẩm (ATTP).
Cụ thể, trong quá trình kiểm tra một số cơ sở kinh doanh trên địa bàn khu vực trung tâm Hà Nội, lực lượng QLTT đã phát hiện hàng chục ki-lô-gam thịt lợn, hoa quả, thực phẩm chế biến sẵn và sữa tươi không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp. Nhiều lô hàng vi phạm có tổng trị giá lên tới hàng chục triệu đồng và đã bị xử lý theo quy định.
Đáng chú ý, ngay trong những ngày đầu năm 2026, qua kiểm tra một xe ôtô vận chuyển thực phẩm đông lạnh lưu thông qua địa bàn xã Sóc Sơn, lực lượng chức năng phát hiện hơn 800 kg chân gà đông lạnh bốc mùi hôi thối, không rõ nguồn gốc xuất xứ. Toàn bộ số hàng hóa này, sau đó đã bị buộc tiêu hủy nhằm ngăn chặn nguy cơ đưa thực phẩm không bảo đảm an toàn ra thị trường tiêu thụ.
Tại Hải Phòng, cơ quan chức năng cũng đã phát hiện một vụ việc nghiêm trọng liên quan đến việc thu mua, chế biến thịt lợn nhiễm bệnh để sản xuất thực phẩm đóng hộp. Hơn 130 tấn nguyên liệu không bảo đảm an toàn, cùng nhiều sản phẩm đã qua chế biến bị thu giữ, xử lý cho thấy, nguy cơ mất ATTP không chỉ tồn tại ở các cơ sở nhỏ lẻ, mà còn có thể phát sinh ngay trong các doanh nghiệp có quy mô sản xuất lớn.
Cơ quan điều tra thu hồi hàng nghìn hộp sữa giả. (Ảnh ITN)Thực tế hiện nay cho thấy, việc kinh doanh thực phẩm xuyên biên giới qua các nền tảng trực tuyến đang phát triển mạnh, trong khi hành lang pháp lý chưa thật sự bắt kịp. Nhiều sản phẩm không rõ nguồn gốc, không qua kiểm soát dễ dàng tiếp cận người tiêu dùng, tạo thêm thách thức cho công tác quản lý, đặt ra nhiều rủi ro về an toàn thực phẩm, điều này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ từ các lực lượng chức năng đến chính quyền cơ sở và hơn hết là ý thức trách nhiệm của từng người kinh doanh.
Những vụ việc vừa qua một lần nữa cho thấy chỉ cần một “mắt xích” trong chuỗi thực phẩm bị buông lỏng, cả cộng đồng sẽ phải gánh chịu hậu quả. Cuộc chiến này vẫn còn dài và nhiều thách thức, nhất là trong bối cảnh thương mại điện tử, giao dịch không biên giới và tiêu dùng trực tuyến ngày càng phát triển.
Người dân kỳ vọng cơ quan chức năng tiếp tục xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý đối với hoạt động kinh doanh thực phẩm trên môi trường số; tăng cường truyền thông để người bán hiểu rõ trách nhiệm pháp lý; đồng thời đề xuất các chế tài mạnh, đủ sức răn đe đối với hành vi tái phạm.
Giải pháp và những điểm mới trong công tác quản lý
Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 14/NQ-CP về việc đề nghị bổ sung dự án Luật ATTP (sửa đổi) vào Chương trình lập pháp năm 2026 của Quốc hội. Bộ Y tế được giao chủ trì, phối hợp các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan có liên quan triển khai xây dựng Luật ATTP (sửa đổi) theo đúng quy định của pháp luật. Điều này cho thấy, tính cấp thiết cần sớm sửa đổi luật nhằm tạo hành lang pháp lý an toàn hơn với sức khỏe cộng đồng.
Tăng cường quản lý, ông Chu Quốc Thịnh, quyền Cục trưởng Cục ATTP (Bộ Y tế), cho biết: Bộ đang hoàn thiện hồ sơ dự thảo Luật ATTP (sửa đổi) gồm 11 chương, 55 điều.
Một trong 5 chính sách quan trọng của luật sửa đổi, là kiểm soát các sản phẩm thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn trước khi lưu thông trên thị trường theo hướng dựa trên mức độ nguy cơ của từng loại sản phẩm thực phẩm.
Thay vì áp dụng một cách quản lý gần như đồng loạt, dự thảo Luật ATTP (sửa đổi) dự kiến phân loại thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn theo ba mức độ nguy cơ - cao, trung bình và thấp - để áp dụng phương thức kiểm soát tương ứng.
Với nhóm nguy cơ cao, sản phẩm sẽ phải đăng ký lưu hành và chịu sự thẩm định trước khi ra thị trường, qua đó tái lập “chốt chặn kỹ thuật” đối với những mặt hàng tiềm ẩn rủi ro lớn. Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung chế tài mạnh như nâng mức xử phạt tối đa, thu hồi sản phẩm và tạm dừng tiếp nhận thủ tục hành chính đối với tổ chức, cá nhân vi phạm.
Người tiêu dùng lựa chọn các loại bánh mứt kẹo được bán trên thị trường. (Ảnh: ITN)Siết chặt công tác quản lý, kiểm tra, giám sát
Trước thực trạng đáng lo ngại về an toàn thực phẩm trong thời gian vừa qua, các bộ, ngành và địa phương đã sớm triển khai kế hoạch bảo đảm VSATTP dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ và mùa Lễ hội Xuân 2026. Trọng tâm là tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm; tập trung vào nhóm hàng tiêu thụ nhiều trong dịp Tết và các bếp ăn tập thể.
Công tác kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm cũng sẽ tập trung vào các mặt hàng thiết yếu, tiêu dùng nhiều trong dịp Tết như thực phẩm, rượu bia, bánh kẹo, hoa quả, đồng thời đặc biệt chú trọng kiểm soát việc buôn bán, vận chuyển gia súc, gia cầm và các sản phẩm đông lạnh từ gia súc, gia cầm.
Ngày 12/1, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam đã ký công văn yêu cầu, các đơn vị trực thuộc tăng cường công tác kiểm tra bảo đảm ATTP tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh dịp Tết Nguyên đán.
Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các đơn vị tăng cường tuyên truyền các quy định của pháp luật về bảo đảm ATTP và vận động, hướng dẫn các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm trong phòng ngừa ô nhiễm thực phẩm và các bệnh lây truyền qua thực phẩm. Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh thành cũng được yêu cầu triển khai công tác bảo đảm ATTP dịp Tết, kịp thời công khai các trường hợp vi phạm.
Song song với kiểm tra, xử lý vi phạm, công tác truyền thông cũng được chú trọng. Các cơ quan chức năng huy động sự tham gia của báo chí Trung ương và địa phương để phổ biến quy định pháp luật, nâng cao kiến thức trong lựa chọn, bảo quản, chế biến và tiêu dùng thực phẩm; kịp thời cảnh báo nguy cơ mất ATTP trước, trong và sau Tết.
Bảo đảm ATTP trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý nhà nước mà cần sự chung tay của doanh nghiệp, nhà trường và người tiêu dùng. Một bữa ăn an toàn không chỉ bảo vệ sức khỏe mà còn góp phần mang lại sự yên tâm, trọn vẹn cho người lao động và mỗi gia đình trong những ngày Tết đến, xuân về.
