Trên các nẻo đường ở Mường Lống, bò chọi được đưa về sân vận động bản Mường Lống 2 (Ảnh: Rạng Đông)Vào Xuân, tiếng khèn gọi bạn của đồng bào Mông ngân vang khắp các triền núi biên cương. Hoa đào đá Kỳ Sơn bung nở khoe sắc thắm, cũng là lúc đồng bào Mông ở Nậm Cắn, Huồi Tụ, đến Mường Lống tạm gác việc nương rẫy để hòa mình vào Ngày Hội xuân. Chọi bò là hoạt động được mong đợi nhất trong Hội xuân của người Mông ở các xã biên giới Nghệ An. Mỗi độ Xuân về, xem chọi bò là niềm vui lớn của bà con trên các bản làng vùng cao.
Anh Và Bá Xử (sinh năm 1988), ở bản Nong Kèo, xã Mường Lống dắt bò vào sới chọi (Ảnh: Phạm Tiến)Từ sáng tinh mơ, những con đường dẫn về Sân vận động bản Mường Lống 2 đã rộn ràng bước chân người. Đàn ông dắt bò, phụ nữ khoác váy áo rực rỡ xuống bản. Trẻ em ríu rít theo chân cha để cùng được xem những màn so tài quyết liệt của các chú bò chọi.
Bò chọi được tuyển chọn từ các gia trại của đồng bào Mông trong vùng. Những con bò to khỏe được chăm sóc, huấn luyện kỹ lưỡng từ nhiều tháng trước. Với người Mông, bò là tài sản quý gắn bó với đời sống lao động. Vì thế, được đưa bò vào sới chọi Xuân là niềm tự hào của mỗi gia đình, mỗi bản làng nơi biên giới.
Khi hiệu lệnh vang lên, các cặp bò lao vào nhau trong tiếng reo hò vang dội. Sừng va vào sừng, đất đá tung lên trong tiếng hò reo. Mỗi trận chọi là cuộc so tài về sức mạnh và sự dẻo dai. Các trận đấu bò diễn ra quyết liệt nhưng vẫn trong khuôn khổ, bảo đảm tính nhân văn trong lễ hội. Không khí hội Xuân vì thế càng thêm rộn ràng, cuốn hút.
Anh Và Bá Xử (sinh năm 1988), ở bản Nong Kèo, xã Mường Lống, phấn khởi cho biết: Con bò của gia đình đã nuôi được hơn 3 năm nay. Tham gia hội chọi bò đầu Xuân, sau những phút giằng co căng thẳng, bò đã giành chiến thắng và nhận phần thưởng 1 triệu đồng. Với anh Xử, phần thưởng không chỉ mang giá trị vật chất mà còn là niềm vui, niềm tự hào của cả gia đình.
Những màn đối đầu không khoan nhượng đã phô diễn sức mạnh của các cặp đấu (Ảnh: Phạm Tiến)Trong khuôn viên Sân vận động bản Mường Lống 2, người xem đứng kín quanh sới. Có đồng bào Mông, Thái, Khơ Mú và cả người Kinh từ miền xuôi lên. Ai cũng chăm chú theo dõi từng trận đấu. Mỗi khi bò thắng thế, tiếng reo hò lại vang vọng khắp một góc núi. Niềm vui lan nhanh từ sới chọi đến từng nếp nhà trong bản.
Cùng chồng đi xem chọi bò, chị Lầu Y Dếnh chia sẻ: Hội chọi bò của bản mình đã có từ rất lâu rồi. Mỗi dịp Xuân về, ai nấy đều háo hức chờ đón để được xem những trận đấu bò gay cấn. Ra Tết, ai cũng cố gắng nuôi bò, chăm bò để mong cho bò nhà mình được tuyển chọn đưa đi chọi vào dịp Hội Xuân năm sau.
Với đồng bào Mông ở Mường Lống, hội chọi bò không đơn thuần là cuộc thi sức mạnh. Đây là lễ hội mở đầu cho một năm mới. Là lời cầu mong mưa thuận gió hòa. Là niềm tin vào mùa màng tươi tốt. Là ước vọng về cuộc sống đủ đầy, ấm no nơi biên cương.
Xen giữa những trận chọi, các già làng, trưởng bản, Người có uy tín lại kể cho con cháu nghe chuyện lập bản, giữ rừng và giữ đất biên cương. Những câu chuyện giản dị ấy được truyền qua từng mùa Xuân, từng ngày hội. Từ đó, tình yêu quê hương, Tổ quốc trong thế hệ trẻ đồng bào DTTS ngày càng được bồi đắp.
Các trận đấu bò diễn ra quyết liệt nhưng vẫn trong không khổ, bảo đảm tính nhân văn trong lễ hội (Ảnh: Phạm Tiến)Già làng Vừ Y Ban, xã Huồi Tụ, cho biết: Hội chọi bò là ngày vui lớn nhất trong năm của bà con. Ngày hội giúp cộng đồng các dân tộc vùng biên thêm gắn kết. Tình làng nghĩa xóm thêm bền chặt. Con cháu hiểu và trân trọng hơn phong tục, tập quán của dân tộc mình. Đây cũng là dịp để bà con gặp gỡ, chia sẻ, động viên nhau sau một năm lao động vất vả.
Nét độc đáo của hội chọi bò Mường Lống là sau khi kết thúc các trận đấu, những con bò chọi được tuyển chọn để nhân giống, phục vụ chăn nuôi và làm sức kéo trong sản xuất. Lễ hội vì thế không chỉ mang ý nghĩa giải trí mà còn góp phần thúc đẩy phong trào chăn nuôi bò, phát triển kinh tế, nâng cao đời sống cho đồng bào Mông vùng biên xứ Nghệ.
Những năm gần đây, chính quyền địa phương quan tâm hơn đến công tác tổ chức lễ hội. An ninh trật tự được bảo đảm. Các hoạt động văn hóa được lồng ghép hài hòa. Lễ hội diễn ra an toàn, tiết kiệm, giữ đúng bản sắc truyền thống. Qua đó, góp phần xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư vùng cao biên giới.
Nét độc đáo của hội chọi bò Mường Lống là sau khi kết thúc các trận đấu, những con bò chọi được tuyển chọn để nhân giống, phục vụ chăn nuôi và làm sức kéo trong sản xuất.Trong sắc Xuân biên cương, hội chọi bò Mường Lống không chỉ là một lễ hội. Đây còn là biểu tượng của tinh thần đoàn kết cộng đồng. Là nơi hội tụ văn hóa, tín ngưỡng và niềm tin vào một năm mới bình yên, no ấm. Giữa đại ngàn Trường Sơn, ngày hội ấy vẫn bền bỉ được gìn giữ, trở thành điểm nhấn văn hóa đặc sắc của vùng biên giới xứ Nghệ.
