Chuyện về cuộc đời Phật hoàng Trần Nhân Tông qua góc nhìn nghệ thuật xiếc và cải lương

Phật hoàng Trần Nhân Tông vừa là vị vua anh minh của triều Trần, trong thời gian tại vị 1278 - 1293, Trần Nhân Tông đã cùng quân thần 2 lần đại thắng giặc Nguyên Mông. 

Sau khi đuổi sạch giặc Nguyên Mông ra khỏi bờ cõi Đại Việt, vua Trần Nhân Tông nhường ngôi cho con là Anh Tông.  Ông xuất gia đi tu, trở thành vị tổ thứ nhất của phái thiền Trúc Lâm Yên Tử, một phái thiền để lại dấu ấn đặc sắc trong lịch sử tư tưởng Việt Nam. Hành trình cuộc đời của Ngài từ ngai vàng đến đỉnh Yên Tử đã để lại những dấu ấn sâu đậm trong lịch sử văn hóa, tôn giáo của dân tộc.

Vở diễn “Trần Nhân Tông” dài 95 phút đã tái hiện trọn vẹn và sinh động cuộc đời Ngài: từ khi sinh ra, trưởng thành, lên ngôi Hoàng đế, gánh vác vận mệnh quốc gia, đến khi nhường ngôi, xuất gia tu hành. Song hành với vai trò của một đấng quân vương là đời sống nội tâm giằng xé giữa đạo và đời, đây cũng chính là điểm nhấn xuyên suốt của tác phẩm.

Vở diễn được xây dựng theo hướng phân vai rõ ràng giữa các loại hình nghệ thuật. Các tiết mục xiếc đảm nhiệm phần kỹ thuật, tạo hình và không gian biểu đạt, trong khi cải lương giữ vai trò dẫn dắt mạch tự sự và khắc họa chiều sâu tâm lý nhân vật...

Trên sân khấu, câu chuyện được kể qua sự kết hợp độc đáo giữa xiếc và cải lương, các lớp diễn giàu cảm xúc cùng âm nhạc và dàn dựng sân khấu ấn tượng đã khắc họa sống động chân dung Phật hoàng - một con người kiệt xuất trong lịch sử, giàu lòng từ bi và trí tuệ.

Vở diễn được diễn ra tại sân khấu Rạp Xiếc Trung ương với không gian vuông mở, cho phép khai thác tối đa kỹ thuật biểu diễn như cầu bật, nhào lộn, leo lưới, tung hứng... kết hợp cùng hệ thống ánh sáng, âm thanh, trình chiếu hiện đại. Điều độc đáo là vở diễn đã mời những diễn viên đặc biệt như: Dê, khỉ, lợn, ngỗng sẽ lên sân khấu tái hiện bối cảnh đông vui nhộn nhịp của chợ quê.

Khán giả Trần Quỳnh Hương, 23 tuổi, Hà Nội chia sẻ: “Là một người trẻ, đây là lần đầu tôi thấy có một vở diễn xiếc kết hợp cải lương, sự kết hợp này rất mới mẻ và táo bạo. Có nhiều khoảnh khắc rất ấn tượng khiến tôi gần như không thể rời mắt khỏi sân khấu Không chỉ ấn tượng về mặt thị giác, tôi còn thấy câu chuyện lịch sử trở nên gần gũi hơn. Những chương trình như thế này khiến tôi thêm yêu nghệ thuật truyền thống và quan tâm hơn đến lịch sử dân tộc”.

Không chỉ là một tác phẩm sân khấu tái hiện lịch sử, vở diễn Trần Nhân Tông còn gây ấn tượng bởi cách ngôn ngữ xiếc tái hiện những lát cắt đa chiều của câu chuyện - từ chiến trận hào hùng, đời sống dân gian, đến những khoảnh khắc lãng mạn và cả bi kịch thời chiến.

Khán giả được dẫn dắt qua nhiều phân đoạn ấn tượng như cảnh Hưng Đạo Vương giao chiến với tướng giặc qua màn đu dây kết hợp chiến đấu trên không đầy kịch tính; hay cảnh vua và hoàng hậu thể hiện sự gắn bó trong không gian cung điện dưới ánh trăng, kết hợp giữa động tác xiếc và âm nhạc trữ tình. Các màn thăng bằng, tung hứng, xiếc thú… được dàn dựng công phu, tạo nên trải nghiệm vừa mãn nhãn vừa giàu cảm xúc.

Tất cả được dàn dựng bằng kỹ thuật xiếc kết hợp nghệ thuật sân khấu, mang đến một trải nghiệm vừa mãn nhãn, vừa giàu cảm xúc. Bên cạnh đó hệ thống bục, đế sân khấu di chuyển linh hoạt.

Công nghệ cũng là yếu tố được đánh giá cao khi được áp dụng vào vở diễn một cách sáng tạo, vở diễn còn sử dụng giọng hát AI như một thử nghiệm mới, đồng thời kết hợp màn hình LED trình chiếu các bối cảnh, tạo nên không gian đa chiều, trong đó mỗi màn diễn là một không gian nghệ thuật sống động. 

Đây được xem là bước khởi đầu cho định hướng phát triển các vở diễn xiếc - sân khấu tổng hợp quy mô lớn, mở ra khả năng ứng dụng sâu hơn các công nghệ như 3D Mapping, Hologram.

NSƯT Trần Quang Khải - đạo diễn vở "Trần Nhân Tông", chia sẻ: "Tác phẩm lần này chúng tôi đã chuẩn bị hết sức kỹ lưỡng về kịch bản, âm nhạc, biên đạo múa, ngôn ngữ, đặc biệt xiếc và cải lương cùng kể chuyện, sẽ phải làm sao hòa quyện nhất có thể để khi khán giả đi xem, không phải là xem xiếc, cũng không phải đi xem cải lương mà là đi xem một tác phẩm nghệ thuật, xây dựng hình tượng Vua Trần Nhân Tông".