Kết thúc Lễ Pặt Oong, người dân cầm cày, cầm cuốc ra đồng lao động, sản xuất, bắt đầu cho mùa vụ mới (Ảnh MH)Theo tiếng Pu Péo, Pặt có nghĩa là làm sạch, còn Oong là nước, Pặt Oong có nghĩa là làm sạch nước, là phát nước, phát lửa. Đồng thời, xua đuổi những điều không may mắn ra khỏi nhà, khỏi làng.
Cứ đến tháng Giêng Âm lịch (từ ngày mùng 5 đến ngày 12 tháng Giêng, tùy thuộc vào chủ lễ xem ngày), tất cả người dân trong bản lại có mặt đông đủ ở khu ruộng đầu thôn Chúng Chải để tham gia Lễ Pặt Oong với mong muốn cầu chúc một năm mới bình an, may mắn, thịnh vượng.
Năm nay, Lễ Pặt Oong được cộng đồng người Pu Pèo ở thôn Chúng Chải tổ chức vào ngày 25/2 (tức ngày 9 tháng Giêng). Ngay sau nghi lễ, cộng đồng người Pu Péoo mặc trên mình những bộ váy áo truyền thống cùng tập trung ở sân nhà văn hóa thôn để giao lưu văn hóa, văn nghệ, chơi các trò chơi dân gian.
Theo ông Củng Chẩn Tráng, Bí thư Chi bộ thôn Chúng Chải, vào ngày 30 Tết Nguyên đán, các gia đình người Pu Péo sẽ làm lễ mời tổ tiên về nhà ăn Tết. Kể từ ngày 30 Tết, người Pu Péo không mang lửa ra khỏi nhà, không mang nông cụ ra đồng, lên nương sản xuất.
“Người Pu Péo sẽ chọn ngày đẹp nhất dịp đầu năm mới để làm Lễ “Pặt Oong. Trong nghi lễ này, nghệ nhân dân gian người Pu Péo sẽ làm lễ để xin phép tổ tiên cho người dân bước vào vụ gieo trồng mới, cầu mong cho một năm mới mưa thuận, gió hòa, mùa màng tươi tốt” - ông Tráng cho biết.
Lễ “Pặt Oong” được thực hiện tại nhà Nghệ nhân dân gian với mâm lễ được cộng đồng người Pu Péo trong thôn chuẩn bị, gồm: 2 con gà, bánh chưng, rượu, thịt. Sau khi làm lễ tại gia đình mình, chủ lễ cầm trên tay bó đuốc đi đến từng hộ gia đình người Pu Péo trong thôn. Đến mỗi gia đình, chủ lễ đọc bài cúng, xin phép cho người dân được ra đồng sản xuất và cầu chúc cho một năm mới tốt lành.
Sau khi đến các gia đình trong thôn, chủ lễ sẽ cúng thần rừng tại khu vực nhà văn hóa thôn. Kết thúc buổi lễ, người dân cầm cày, cầm cuốc ra đồng lao động, sản xuất, bắt đầu cho mùa vụ mới.
Khi hoàn tất nghi lễ, các trò chơi như đánh yến, chơi quay, hay những khúc hát Xuân lại được cất lên vui vẻ, ca ngợi cuộc sống, giúp dân làng tái tạo sức lao động, cùng vun đắp cho cuộc sống ngày càng tươi vui.
Lễ “Pặt Oong” với ý nghĩa chào đón điều tốt đẹp cho năm mới, thể hiện mong muốn mưa thuận gió hòa, làng bản yên bình, là dịp để bà con trong bản gặp gỡ, giao lưu chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, phát triển kinh tế. Thực hành nghi lễ góp phần giữ gìn và trao truyền những truyền thống tốt đẹp của ông cha cho thế hệ trẻ, góp phần gắn kết cộng đồng, chia sẻ kinh nghiệm trong lao động, sản xuất.
Theo ông Nguyễn Văn Hãnh, Phó Chủ tịch UBND xã Phố Bảng: Lễ “Pặt Oong” là nét đẹp trong văn hóa của người Pu Péo, được người Pu Péo gìn giữ qua nhiều thế hệ, làm phong phú thêm nét văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc tại xã biên giới Phố Bảng. Ngoài ý nghĩa cầu mong cho một năm mới mưa thuận, gió hòa, mùa màng tươi tốt, nghi lễ còn là sợi dây gắn kết tinh thần trong cộng đồng người Pu Péo.
Với giá trị tiêu biểu, Lễ “Pặt Oong” của người Pu Péo được Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 266/QĐ-BVHTTDL ngày 30/01/2018.
