Khi muốn bày tỏ tình cảm, trai gái dân tộc Tày sẽ trao tặng nhau những tín vật tình yêuNhững tín vật tình yêu giàu bản sắc
Trong những lễ hội mùa Xuân của đồng bào các DTTS ở Cao Bằng, bên cạnh những làn điệu hát giao duyên nồng nàn, say đắm, các chàng trai, cô gái còn bộc bạch tình cảm qua những món quà làm kỷ niệm. Những món quà này không chỉ là vật phẩm thông thường mà còn là tín vật tình yêu, ẩn chứa sự gắn bó, hứa hẹn giữa đôi lứa, trở thành nét văn hóa đặc sắc của miền non nước.
Đã lên chức bà nội, bà ngoại, nhưng bà Nông Thị Dung (80 tuổi, dân tộc Tày, xã Đức Xuân, huyện Thạch An) vẫn giữ gìn cẩn thận dụng cụ cầm tay để cắt lúa- tiếng Tày gọi là “Mạc thép”. Đây là món quà đầu tiên bà nhận được từ người chồng của mình trong một hội Xuân thời trẻ.
Bà Dung kể: “Ngày trước, mỗi dịp Xuân về, thanh niên ai cũng náo nức đi hội Lồng tồng. Đây là dịp để mọi người giao lưu, gặp gỡ và say đắm trong những đêm hát giao duyên kéo dài 3 - 4 ngày. Qua những đêm hội, các chàng trai, cô gái người Tày, Nùng tìm hiểu và nảy sinh tình cảm với nhau. Khi muốn bày tỏ tình cảm, họ thường tặng quà cho nhau. Quà không theo quy định cụ thể, tùy vào sự khéo léo và khả năng của mỗi người mà tự chuẩn bị hoặc mua. Đó có thể là đôi giày vải, bao dao, khăn mùi xoa hay khăn đội đầu...”.
Với người Dao đỏ ở Cao Bằng, chiếc khăn là vật không thể thiếu khi mặc trang phục truyền thống. Nam thường vắt khăn trên vai, nữ đội đầu hoặc cầm ở tay. Thanh niên nam - nữ người Dao đỏ sau khi tìm được người tâm đầu ý hợp trong những hội Xuân sẽ trao nhau chiếc khăn làm tin, gửi gắm tình cảm. Chiếc khăn trở thành tín vật thiêng liêng, đánh dấu lời hẹn ước. Sau khi trao khăn, hai người sẽ ngỏ ý và hẹn ngày gặp lại. Nếu tình cảm thuận lợi, họ sẽ phát triển thành mối quan hệ bền chặt, nên duyên vợ chồng.
Chiếc khăn như tín vật tình yêu của người Dao đỏKhác với người Dao đỏ, người Dao Tiền lại thường trao gửi tình cảm qua những món trang sức bằng bạc. Theo chị Lý Thị Suôi (xóm Nà Chắn, xã Hoa Thám, huyện Nguyên Bình), túi trầu là vật bất ly thân với phụ nữ Dao Tiền trước kia. Không chỉ là túi đựng đồ để ăn trầu, túi trầu còn là tín vật tình yêu đặc biệt. Túi trầu được làm từ vải chàm, hình chữ nhật, có đáy rộng, miệng túi khâu viền chắc chắn để luồn hai sợi dây đeo. Khi kéo hai đầu dây, miệng túi sẽ thít lại. Túi trầu được thêu hoa văn cầu kỳ, đính thêm các miếng bạc tròn dập nổi tinh xảo. Túi còn được nối với bộ đồ dùng bằng bạc gồm que ngoáy tai, con dao nhỏ, cái nhíp, nhạc nhỏ và đồng xu… Khi trao túi trầu, cô gái Dao Tiền đã gửi gắm tất cả niềm tin, tình yêu cho chàng trai.
Đối với các cô gái dân tộc Sán Chỉ, hạt cườm là đồ trang sức không thể thiếu. Trên trang phục truyền thống, những chuỗi hạt cườm được đính rất công phu, tạo nên vẻ đẹp độc đáo. Những chiếc vòng tay, dây chuyền bằng cườm là điểm nhấn hoàn chỉnh cho trang phục, giúp các cô gái trở nên xinh đẹp, tự tin hơn. Khi tình ý đong đầy, tín vật tình yêu mà các cô gái Sán Chỉ trao cho chàng trai chính là những chiếc vòng bằng hạt cườm.
Giá trị tinh thần của các tín vật tình yêu
Những tín vật tình yêu của các DTTS không chỉ là món quà thông thường mà còn mang ý nghĩa thiêng liêng, là sợi dây kết nối lứa đôi, là lời thề nguyện trọn đời thủy chung. Khi lập gia đình, phụ nữ thường giữ gìn cẩn thận và trao truyền những tín vật này cho con cháu như một biểu tượng của tình yêu bền chặt và hạnh phúc gia đình.
Với người Nùng An, khi đã trao và nhận tín vật tình yêu, đôi lứa sẽ thêm gắn bó và dễ nên duyên vợ chồngTrong trường hợp mối tình dang dở, những tín vật này trở thành kỷ vật thiêng liêng, nhắc nhớ về quãng thanh xuân đẹp đẽ. Đó là ký ức không thể phai mờ, là niềm an ủi trong những lúc nhớ thương người cũ.
Những tín vật mộc mạc nhưng ẩn chứa giá trị nhân văn sâu sắc. Qua đó, có thể nhận ra chủ nhân của nó là người tài hoa, khéo léo hay vụng về. Tín vật tình yêu thể hiện sự tinh tế, ý nhị và sâu sắc trong cách bày tỏ tình cảm của người DTTS miền non nước Cao Bằng.
Tuy nhiên, trong cuộc sống hiện đại, những tín vật tình yêu mang đậm bản sắc văn hóa này đang dần mai một. Giờ đây, những món quà thủ công tinh xảo hay mộc mạc như chiếc khăn, túi trầu, vòng cườm… chỉ còn được lưu giữ trong ký ức của những người già, hoặc qua những câu chuyện kể. Dù vậy, đây vẫn là giá trị truyền thống tốt đẹp của cha ông để lại, cần được trân quý và gìn giữ. Việc giáo dục cho thế hệ trẻ về ý nghĩa của các tín vật tình yêu sẽ góp phần giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong đời sống hiện đại.
