Hành trình di sản: Câu chuyện bảo tồn kiến trúc nhà người Hà Nhì

Sự kiện được tổ chức trong bối cảnh Bảo tàng Dân tộc Việt Nam vừa hoàn tất đợt tu sửa, chỉnh trang ngôi nhà trình tường của người Hà Nhì (từ ngày 13-28/4/2026), với sự tham gia trực tiếp của các nghệ nhân bản địa.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Hải Đăng, Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam nhấn mạnh: Mỗi công trình kiến trúc tại khu trưng bày ngoài trời không chỉ là hiện vật mà còn là “trưng bày chuyên đề sống động”, chứa đựng câu chuyện văn hóa và tri thức dân gian của một cộng đồng. Theo ông, giá trị của di sản không chỉ nằm ở vật chất mà còn ở chính con người - chủ thể sáng tạo và gìn giữ văn hóa qua nhiều thế hệ.

Trong đợt tu sửa lần này, có 5 người thợ Hà Nhì từ Y Tý xuống trực tiếp thi công, sửa chữa tổng thể ngôi nhà, chuồng gia súc và dựng mới các hạng mục liên quan. Việc để chính người dân tham gia chỉnh trang công trình của cộng đồng mình vừa bảo đảm tính chuẩn xác đồng thời góp phần trao quyền, khuyến khích cộng đồng chủ động bảo tồn di sản.

Trong số đó có những người thợ trẻ như Ly Xe Xá hay Phà Thó Suy tiếp tục công việc mà cha ông họ từng đảm nhiệm hơn hai thập kỷ trước khi phục dựng ngôi nhà tại bảo tàng. Sự kế thừa này không chỉ là chuyển giao kỹ thuật mà còn là truyền nối ý thức trách nhiệm với di sản.

Tại tọa đàm, các nhà khoa học và đại diện cộng đồng đã cùng trao đổi về những thách thức trong bảo tồn kiến trúc truyền thống, đặc biệt là áp lực đô thị hóa và sự khan hiếm nguyên liệu tự nhiên. Đồng thời, nhiều giải pháp được đề xuất nhằm thích ứng, trong đó nhấn mạnh sự kết hợp giữa tri thức khoa học và kinh nghiệm bản địa. 

Thông qua sự kiện, khẳng định việc  bảo tồn di sản trong sự vận động của đời sống, với cộng đồng giữ vai trò trung tâm, là cầu nối giữa nghiên cứu và thực tiễn, góp phần lan tỏa giá trị kiến trúc và văn hóa của người Hà Nhì tới công chúng.