Nghi thức cày bừa trong lễ cúng đồng mở đầu cho một năm mưa thuận gió hòa (ảnh st)Linh thiêng phần Lễ: Cảm tạ đất trời
Trong tâm thức người Thái, mỗi cánh đồng, dòng suối đều có các vị thần (thần sông, thần núi, thần đất) cai quản. Khoảnh khắc thiêng liêng nhất trong phần lễ là khi thầy mo người kết nối giữa trần gian và thế giới tâm linh đọc bài khấn mời các vị thần linh về chứng giám. Lời khấn rầm rì hòa trong khói hương, cầu cho mùa màng bội thu, thóc lúa đầy bồ, gia súc đầy chuồng và bản làng luôn yên vui. Ngay sau đó là nghi thức xuống đồng, người có uy tín nhất bản sẽ thực hiện đường cày đầu tiên trên thửa ruộng màu mỡ, chính thức khai mở một chu kỳ lao động mới.
Mâm lễ cúng thể hiện sự lòng thành của bà conMâm lễ vật: Kết tinh sản vật núi rừng
Điểm nhấn đặc sắc nhất trong phần lễ chính là mâm cúng đầy ắp, phản ánh sự khéo léo và lòng thành kính của bà con:
Xôi ngũ sắc (Khẩu cắm): Tượng trưng cho ngũ hành và triết lý âm dương với màu sắc tự nhiên từ lá rừng.
Gà trống luộc: Phải là gà trống thiến chân vàng, mào đỏ tươi, tượng trưng cho sự khởi đầu may mắn.
Cá nướng (Pa pỉnh tộp): Món ăn mang đậm vị mắc khén, hạt dổi, đặc trưng cho văn hóa sông suối của người Thái.
Bánh chưng đen: Loại bánh độc đáo từ gạo nếp trộn tro cây màng sạt, tượng trưng cho sự màu mỡ của đất đai.
Rượu cần: Chất men say nồng từ lá rừng giúp kết nối tình thân giữa người với người và người với thần linh.
Rộn ràng phần Hội: Sức sống cộng đồng
Sau phần lễ trang nghiêm, không khí bản làng trở nên náo nhiệt với tiếng trống, tiếng chiêng vang dội khắp thung lũng. Người dân và du khách cùng hòa mình vào các trò chơi dân gian đậm chất bản địa.
Những quả còn ngũ sắc bay vút lên không trung trong trò tung còn, mang theo hy vọng về sự sinh sôi. Những vòng múa xòe đoàn kết đan xen giữa sắc chàm, sắc áo cóm truyền thống tạo nên một bức tranh văn hóa sống động. Các môn thi đẩy gậy, kéo co hay tó má lẹ không chỉ là giải trí mà còn là dịp để thanh niên phô diễn sức mạnh và sự khéo léo.
Tung còn là trò chơi dân gian được sử dụng trong các lễ hộiBảo tồn và lan tỏa trong đời sống hiện đại
Trong nhịp sống hiện đại, Lễ cúng đồng không còn bó hẹp trong phạm vi một bản làng mà đã trở thành một sản phẩm du lịch văn hóa đặc sắc.
Để gìn giữ giá trị này, nhiều địa phương đã thực hiện các giải pháp bền vững: Gắn kết du lịch cộng đồng: Tổ chức lễ hội quy mô giúp thu hút du khách, tạo sinh kế cho bà con và nâng cao ý thức tự hào dân tộc.
Số hóa di sản: Ghi chép và quay phim các bài khấn, điệu múa cổ để truyền dạy cho thế hệ trẻ, tránh nguy cơ mai một.
Duy trì triết lý sống xanh: Giữ vững tục thờ linh hồn nông cụ và lòng biết ơn thiên nhiên, nhắc nhở con người về trách nhiệm bảo vệ môi trường sống.
Lễ cúng đồng Lùng Tùng chính là một "bảo tàng sống", nơi lưu giữ hồn cốt của người Thái. Việc bảo tồn lễ hội này không chỉ là giữ gìn một nghi thức cổ xưa, mà là nuôi dưỡng một triết lý sống nhân văn: Sống hòa hợp, biết ơn và trân trọng từng hạt lúa, tấc đất mà mẹ thiên nhiên ban tặng.
