GS. TS Lê Trung Hải vinh dự nhận danh hiệu “Trí thức Tiêu biểu” năm 2019“Con nhà nòi”
Nhắc đến Thiếu tướng, Gs.Ts. Lê Trung Hải, giới y học trong và ngoài quân đội nhớ đến ông như một nhà quản lý bản lĩnh, một nhà giáo mực thước và một chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực gan mật tụy và ghép tạng. Nhưng phía sau những danh xưng ấy, là một hành trình dài được bồi đắp từ truyền thống gia đình, từ chiến trường khốc liệt và từ những đêm trắng bên bàn mổ.
Sinh năm 1957 tại Hà Nội, Gs.Ts. Lê Trung Hải lớn lên trong một đại gia đình quân y mẫu mực. Cha ông là Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Gs, TSKH, Thầy thuốc Nhân dân Lê Thế Trung - nguyên Giám đốc Học viện Quân y; mẹ từng là Y sĩ Trưởng Khoa Bỏng, Bệnh viện Quân y 103. Truyền thống ba đời làm thầy thuốc không chỉ là niềm tự hào, mà còn là trách nhiệm lặng lẽ đặt lên vai các thế hệ sau.
Năm 1981, tốt nghiệp Bác sĩ nội trú Ngoại khoa với điểm trung bình cao nhất khóa, bác sĩ Lê Trung Hải không chọn con đường êm ả. Ông lên biên giới, phục vụ chiến đấu tại Sư đoàn 337, trực tiếp phẫu thuật, cấp cứu thương binh trong điều kiện vô cùng thiếu thốn. Chính ở nơi lằn ranh sinh - tử ấy, ông hoàn thành đề tài nghiên cứu khoa học đầu tiên: “Cơ cấu tổn thương và công tác xử lý thương binh trong chiến đấu” - một công trình được thai nghén từ thực tiễn máu lửa.
Trở về Hà Nội sau khi hoàn thành nhiệm vụ, bác sĩ quân y Lê Trung Hải tiếp tục học tập, điều trị và giảng dạy tại Bộ môn Ngoại chung, Học viện Quân y. Những năm tháng tiếp theo, ông được cử đi đào tạo chuyên khoa ngoại tại Đức (1988 - 1990), đào tạo sau tiến sĩ tại Đại học Y khoa Chicago (Mỹ) năm 1999. Thông thạo tiếng Đức, tiếng Anh, ông miệt mài tiếp cận y học hiện đại với một trăn trở xuyên suốt: Làm sao để giảm thấp nhất tỷ lệ thương vong, giúp người bệnh, đặc biệt là bộ đội, thương binh được điều trị hiệu quả, nhân văn và kịp thời.
Những ca ghép mở lối cho y học Việt Nam
Dấu ấn đậm nét nhất trong sự nghiệp của Gs.Ts. Lê Trung Hải gắn liền với ghép tạng - lĩnh vực từng được coi là “vùng trắng” của y học Việt Nam. Ông kể, ca ghép thận cho bệnh nhân Lê Thanh Nghiêm (quê Phú Yên cũ) ngày 20/7/1993 vẫn còn nguyên vẹn trong ký ức. Khi ấy, bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối đến Bệnh viện Quân y 103 với hy vọng mong manh “còn nước còn tát”. Ca đại phẫu do Gs. Tôn Thất Bách, Gs. Lê Thế Trung, Gs. Lê Trung Hải cùng nhiều chuyên gia đầu ngành thực hiện đã thành công ngoài mong đợi, mở ra triển vọng lâu dài cho ghép thận tại Việt Nam.
Một thập kỷ sau, đầu năm 2004, Gs. Lê Trung Hải tiếp tục tham gia ca ghép gan cho bệnh nhi đầu tiên ở Việt Nam - cháu Nguyễn Thị Diệp. Sau 16 giờ căng thẳng trong phòng mổ, kíp phẫu thuật bước ra với nụ cười rạng rỡ trong niềm vỡ òa của gia đình và đồng nghiệp. Hơn mười năm sau, Diệp trở thành sinh viên của Học viện Quân y; người cha hiến gan vẫn khỏe mạnh - một cái kết đẹp cho một ca mổ mang tính lịch sử.
Ca mổ ghép gan đầu tiên của Việt Nam tại Bệnh viện Quân y 103 năm 2004 có hai bố con Gs.Ts. Lê Thế Trung và Gs.Ts. Lê Trung Hải cùng tham giaỞ cương vị Phó Giám đốc Ngoại khoa Bệnh viện Quân y 103, Gs.Ts. Lê Trung Hải vẫn dành trọn tâm huyết cho ghép tạng và phẫu thuật nội soi. Cùng tập thể lãnh đạo và các đồng nghiệp, ông góp phần đưa Bệnh viện Quân y 103 trở thành đơn vị giữ kỷ lục Việt Nam về ghép tạng, một địa chỉ tin cậy của người bệnh trong và ngoài quân đội.
Không chỉ trong bệnh viện, ông còn bền bỉ đến với vùng sâu, vùng xa, kiên trì tuyên truyền để đồng bào DTTS biết cách chăm sóc sức khỏe, tiếp cận y tế đúng tuyến. Có những ca bệnh bỏng nặng được ông xử trí bằng sự kết hợp hài hòa giữa y học hiện đại và y học cổ truyền, mang lại hiệu quả điều trị rõ rệt - minh chứng cho tư duy khoa học linh hoạt, đặt người bệnh ở trung tâm.
Giữ sáng “ngọn lửa” y đức
Hơn 42 năm trong quân ngũ, Gs.Ts. Lê Trung Hải là nhà khoa học, nhà giáo mẫu mực với hơn 100 bài báo khoa học, gần 20 báo cáo quốc tế, 15 cuốn sách chuyên khảo; chủ trì 14 đề tài cấp Bộ và nhánh cấp Nhà nước; hướng dẫn hơn 60 tiến sĩ, thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa II. Ông cũng tham gia phản biện, làm chủ tịch hội đồng cho hơn 150 luận án tiến sĩ - một gia tài tri thức đồ sộ được bồi đắp bằng sự bền bỉ hiếm có.
Tháng 10/2018, ông được tín nhiệm bầu làm Chủ tịch Hội Gan mật Việt Nam, đồng thời giữ cương vị Chủ tịch Phân hội Phẫu thuật Gan mật tụy Việt Nam. Trên cương vị này, ông cùng các chuyên gia thúc đẩy phong trào “Toàn dân chung tay đánh gục Virus viêm gan”, xây dựng các hướng dẫn quốc gia về phòng, chống ung thư gan, mật tụy; đặc biệt là khuyến cáo về chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trong bệnh lý gan mật tụy - khuyến cáo đầu tiên của khu vực Đông Nam Á trong lĩnh vực này.
Đánh giá về Việt Nam, Gs. KK Madhavan - Chủ tịch Hiệp hội Gan mật tụy Quốc tế, nhận định: “Hội Phẫu thuật Gan mật tụy Việt Nam tuy là thành viên trẻ nhất, nhưng lại là một trong những hội quan trọng nhất của khu vực châu Á - Thái Bình Dương”.
Suốt hành trình nghề nghiệp, Gs.Ts. Lê Trung Hải luôn nhắc mình và học trò khắc ghi lời Bác Hồ: “Người thầy thuốc giỏi đồng thời phải như người mẹ hiền” và lời dạy của Hải Thượng Lãn Ông: “Sáng về y đức, sâu về y lý, giỏi về y thuật, vững về y nghiệp”. Với ông, những lá thư cảm ơn của bệnh nhân chính là phần thưởng quý giá nhất - động lực để tiếp tục “cháy” với nghề.
Nhiều huân chương, danh hiệu cao quý đã được trao tặng, nhưng có lẽ phần thưởng lớn nhất của vị Tướng quân y thời bình ấy chính là những sinh mệnh được hồi sinh và một thế hệ thầy thuốc trẻ tiếp tục mang “ngọn lửa” y đức đi xa hơn trên chặng đường mới của y học Việt Nam.
