Gương sáng

Ngôi nhà sàn nhỏ mộc mạc, đơn sơ nằm nép mình bên cánh rừng nguyên sinh và những con suối nhỏ ở thung lũng Đăk Pne thuộc làng Kon Túc, xã Đăk Rve, tỉnh Quảng Ngãi là nơi lưu giữ kho tàng văn hóa truyền thống đặc sắc của người Ba Na. Chủ nhân của ngôi nhà ấy là ông A Gíp và bà Y Lau, đều hơn 100 tuổi.

Hơn nửa thế kỷ gắn bó với những câu hát bội, bà Bùi Thị Phiêu, ở thôn Vân Đình, xã Thành Vinh, tỉnh Thanh Hóa vẫn lặng lẽ gìn giữ một mạch nguồn văn hóa của đất Mường Đòn. Từ ký ức theo cha đi hát khắp các xứ Mường đến những đêm truyền dạy cho con cháu hôm nay, cuộc đời bà gắn trọn với hành trình giữ gìn hồn cốt tuồng cổ.

Chiều 3/2, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai tổ chức gặp mặt, chúc Tết 43 già làng, Người có uy tín trong đồng bào DTTS ở khu vực biên giới nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Trong nếp nhà nhỏ bên dòng sông Nậm Mộ, xã Mường Xén, tỉnh Nghệ An, ông Lỳ Bá Thái - nguyên Phó Bí thư Thường trực Huyện ủy Kỳ Sơn cũ đã kể lại cho chúng tôi ký ức về thời sinh viên, khi ông viết lá thư đề nghị tỉnh Nghệ An sáp nhập Tết của đồng bào Mông vào Tết cổ truyền của dân tộc như một kỷ niệm của cuộc đời.

Biến cố ập đến vào năm thứ 2 đại học khi em gái mắc bệnh não hiếm gặp, kinh tế gia đình kiệt quệ, giữa những ngày tháng "cắm chốt" tại Bệnh viện Bạch Mai, Hoàng Phương Thanh (dân tộc Dao, sinh năm 2004, quê Tuyên Quang) đã chọn cách đối mặt với nghịch cảnh của gia đình. Bằng những cuộn dây kẽm khô cứng, Phương Thanh đã "uốn" thành những bông hoa rực rỡ để vừa nuôi sống bản thân, vừa viết tiếp giấc mơ giảng đường với bảng thành tích đáng nể.

Từ một cậu bé dân tộc Mông nói không sõi tiếng phổ thông, về Hà Nội với 80 nghìn đồng trong túi và phải ngủ trong cống thoát nước, Thào A Chống (Chống Too) đã viết nên câu chuyện cổ tích giữa đời thường. Giờ đây, anh không chỉ là ông chủ của hai tiệm tóc, mà còn là người anh cả, người thầy miễn phí cho hàng chục thanh niên DTTS vùng cao đi tìm giấc mơ đổi đời.

Đi qua hơn một thập kỷ miệt mài rèn luyện để trở thành bác sĩ da liễu, với Triệu Dũng Cường, ký ức về Lễ Tuyên dương học sinh, sinh viên, thanh niên DTTS xuất sắc, tiêu biểu toàn quốc năm 2014 vẫn vẹn nguyên như một điểm tựa tinh thần, tiếp sức cho anh vượt qua những chặng đường học tập và hành nghề đầy cam go. Cường tin rằng, khi người trẻ vùng cao dám học và bền bỉ vươn lên, bản làng rồi sẽ có những mùa vàng bội thu.

Từng tuyên bố "nếu không ai nghe, con sẽ hát cho cái tủ lạnh nghe" để bảo vệ đam mê, 8 năm sau, cô gái dân tộc Mường Hà Thúy Quyên đã trở thành thủ khoa đầu vào của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

Ở tuổi 114, Nghệ nhân Ưu tú Vi Thị Mè, dân tộc Tày ở thôn Nà Khau, xã Lục Hồn, tỉnh Quảng Ninh vẫn còn minh mẫn để ngân lên những giai điệu Then cổ đã theo bà suốt hơn một thế kỷ. Trong căn nhà sàn giản dị, tiếng đàn Tính và lời Then nay đã thưa vắng hơn xưa, nhưng vẫn được gìn giữ như mạch nguồn ký ức văn hóa của cộng đồng người Tày vùng biên.

Là một trong những người tiên phong mang ngôn ngữ Mông vào nhạc Rap, Theeng Vang (Thành Vàng) không chỉ sở hữu những bản hit triệu view, mà còn ấp ủ giấc mơ đưa văn hóa của dân tộc mình vươn ra thế giới, qua những giai điệu hiện đại.

Là Người có uy tín trong đồng bào dân tộc Nùng, nhiều năm nay, ông Lâm Văn Đầm (65 tuổi), thôn Nà Tèo, xã Thiện Thuật, tỉnh Lạng Sơn vẫn bền bỉ gìn giữ và truyền dạy điệu múa sư tử mèo - một di sản văn hóa đặc sắc của đồng bào Tày, Nùng. Gần nửa thế kỷ thực hành và trao truyền cho các thế hệ kế cận, ông đã góp phần quan trọng để điệu múa truyền thống này không bị mai một theo thời gian.

Xuất phát từ mong muốn tạo sinh kế, nâng cao đời sống, góp phần mở lối thoát nghèo cho đồng bào DTTS, cô gái trẻ Lưu Thị Hòa, sinh năm 1993, dân tộc Cờ Lao đã quyết tâm khởi nghiệp với dự án nông nghiệp sạch. Nhận thấy tiềm năng từ nguồn tài nguyên sẵn có của địa phương, Hòa lựa chọn hướng đi gắn với nông sản bản địa. Bằng sự sáng tạo và bền bỉ, cô từng bước đưa nông sản vùng cao ra thị trường cả nước.

Đã gần 7 năm qua, bất kể trời nắng hay mưa, vào sáng Chủ nhật hằng tuần, những bệnh nhân nghèo lại đứng xếp hàng ngay ngắn cạnh Bệnh viện Quân y 268, phường Phú Xuân (TP. Huế) chờ mua cơm, với giá tượng trưng 2.000 đồng từ nhóm thiện nguyện do Thiếu tá Trương Văn Tài, thuộc Phòng Hậu cần - Bộ chỉ huy Quân sự TP. Huế tổ chức.

Trong vùng đồng bào DTTS của tỉnh Gia Lai có nhiều đảng viên trẻ đã và đang thể hiện rõ tính tiên phong, nhiệt huyết cống hiến sức trẻ để xây dựng quê hương. Họ cũng là một măt xích quan trọng tích cực đưa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với người dân tại các buôn làng.

Tận tụy, hết lòng gieo từng con chữ và giúp đồng bào DTTS ở xã biên giới Bờ Y, tỉnh Quảng Ngãi thay đổi tư duy sản xuất, vươn lên thoát ngèo. Đó là những gì mà Đại úy A Bừng, Đồn Biên phòng Đăk Xú (Quảng Ngãi) đã và đang thực hiện.

Là xã vùng cao biên giới, thời gian qua, Mường Khương đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Để có được kết quả này, đóng góp của đội ngũ Người có uy tín là rất quan trọng; đặc biệt là trong việc xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc.