Công tác dân tộc dấu ấn từ nghị trường

Tạo điều kiện để các DTTS phát huy nội lực, phát triển cùng đất nước

Với tinh thần đoàn kết, đổi mới và trách nhiệm cao trước Đảng, trước Nhân dân, Quốc hội khóa XV đã để lại những dấu ấn nổi bật, khác biệt, thể hiện bản lĩnh, trí tuệ và khát vọng phát triển, tạo nền tảng vững chắc để đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới - nhanh hơn, bền vững hơn và vươn tới mục tiêu một nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, hạnh phúc.

Quốc hội đã đồng hành, phối hợp chặt chẽ với Chính phủ, các cơ quan liên quan để quyết định nhiều nội dung quan trọng, có tính chiến lược, ứng phó kịp thời với thực tiễn, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững, bảo đảm chăm lo thiết thực về an sinh xã hội, y tế, giáo dục cho người dân, đồng thời, đã quyết định những vấn đề mang tính cách mạng về sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, về sắp xếp các đơn vị hành chính cấp tỉnh.

Với nhiều nội dung quan trọng, cùng với công tác lập pháp, giám sát, Quốc hội đã xem xét, quyết định nhiều vấn đề chiến lược có ý nghĩa rất quan trọng. Trong đó, Quốc hội cũng dành sự quan tâm đến vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi.

Năm 2025, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 203/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Với nhiều nội dung sửa đổi, song Hiến pháp vẫn tiếp tục khẳng định: Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là quốc gia thống nhất của các dân tộc cùng sinh sống trên đất nước Việt Nam. Các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển; nghiêm cấm mọi hành vi kỳ thị, chia rẽ dân tộc… Ngôn ngữ quốc gia là tiếng Việt. Các dân tộc có quyền dùng tiếng nói, chữ viết, giữ gìn bản sắc dân tộc, phát huy phong tục, tập quán, truyền thống và văn hóa tốt đẹp của mình. Nhà nước thực hiện chính sách phát triển toàn diện và tạo điều kiện để các DTTS phát huy nội lực, cùng phát triển với đất nước.

Việc ưu tiên đặc biệt đối với đồng bào các dân tộc đã tiếp tục khẳng định chế độ ưu việt của Đảng, Nhà nước ta đối với vấn đề phát triển bình đẳng giữa các dân tộc, vun đắp khối đại đoàn kết các dân tộc.

Đảm bảo tính riêng, đặc thù của chính sách dân tộc

Một dấu ấn quan trọng của Quốc hội trong năm 2025, đó là, tại kỳ họp cuối cùng của nhiệm kỳ, Quốc hội khóa XV đã biểu quyết thông qua nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2026 - 2035, với đa số đại biểu tán thành (90,91%).

Nghị quyết nhấn mạnh mục tiêu tổng quát là xây dựng nông thôn mới hiện đại, giàu đẹp, bản sắc, bền vững, gắn với đô thị hóa và thích ứng biến đổi khí hậu. Phát triển toàn diện vùng đồng bào DTTS và miền núi. Thực hiện giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bền vững, bảo đảm bình đẳng giới và an sinh xã hội. Phát triển kinh tế nông thôn theo hướng xanh, tuần hoàn, sinh thái, gắn với cơ cấu lại ngành Nông nghiệp để nâng cao thu nhập, chất lượng cuộc sống và thu hẹp chênh lệch phát triển giữa các vùng, miền, nhóm dân cư, nhất là vùng đồng bào DTTS và miền núi so với các vùng khác. Giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của cộng đồng các DTTS; củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nâng cao niềm tin của đồng bào các dân tộc đối với Đảng và Nhà nước…

Tờ trình của Chính phủ trước Quốc hội về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2026-2035 cho thấy, việc tích hợp 3 chương trình thành một chương trình không làm giảm đi các chính sách, mà khắc phục chồng chéo, trùng lặp, giúp tập trung ưu tiên hơn vào vùng đồng bào DTTS và miền núi trong thời gian tới.

Chương trình được thiết kế thành 2 hợp phần: Hợp phần thứ nhất gồm 10 nhóm nội dung chung, thực hiện trên địa bàn cả nước. Hợp phần thứ hai gồm 5 nhóm nội dung đặc thù, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi. Đây là những chính sách đặc thù riêng, được đầu tư bổ sung cho vùng đồng bào DTTS và miền núi.

Dưới góc nhìn từ nghị trường, nhiều đại biểu nhấn mạnh yêu cầu tích hợp 3 chương trình phải đi đôi với bảo đảm tính đặc thù, không hòa tan chính sách dân tộc. Theo đại biểu Nguyễn Hữu Thông (đoàn Lâm Đồng), 3 chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 - 2025 đều hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, nhưng bản chất cốt lõi của từng chương trình có sự khác biệt rõ rệt. Do đó, khi triển khai chủ trương tích hợp, thách thức lớn nhất là làm sao vẫn bảo đảm tính đặc thù, liên tục và trọng tâm của chính sách dân tộc, không để các mục tiêu đặc thù bị hòa loãng vào mục tiêu chung.

Đại biểu Cao Thị Xuân (đoàn Thanh Hóa) nhấn mạnh địa bàn ưu tiên, tập trung chủ yếu của chương trình là vùng đồng bào DTTS và miền núi, vì vậy, cần xác định rõ vị trí, vai trò và sự tham gia của Bộ Dân tộc và Tôn giáo trong triển khai chương trình là hết sức quan trọng và cần thiết.

Chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia được kỳ vọng là lực đẩy chính sách mạnh mẽ để phát triển toàn diện kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi.

Đất nước ta bước vào năm 2026 - cũng là năm đánh dấu nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, với nhiều kỳ vọng về sự phát triển đột phá. Việc tập trung ưu tiên đầu tư phát triển vùng đồng bào DTTS và miền núi đã được Quốc hội khẳng định.

Nhiệm kỳ mới, cần tiếp tục phát huy vai trò của hệ thống cơ quan quản lý Nhà nước về công tác dân tộc, để đảm bảo tính riêng, đặc thù và sự thống nhất, xuyên suốt của chính sách dân tộc, góp phần vào sự phát triển bền vững vùng đồng bào DTTS và miền núi trong kỷ nguyên mới.